Evhamlı anne sendromu

Evhamlı anne sendromu

Çocuğa karşı aşırı kaygılı olmak, onun psikolojisine zarar veriyor!

  • Aile ve İlişkiler
  • Cumartesi 26.08.2017 13:46

İçinde yaşadığımız dünya pek çok tehlikeyle dolu. Annelerin, çocuklarını bu tehlikelerden korumak için istemeden takındıkları evhamlı ruh hali çocukların hem fiziksel hem de psikolojik gelişimine zarar verebiliyor Dr. Mehmet Yavuz, annenin fazla evhamlı olmasının çocukta içe kapanıklık ve özgüven eksikliğine neden olabildiğini söylüyor. Peki, anneler çocukları üzerinde neden bu kadar kaygılı ve bu kaygılı düşüncelerle baş etme yöntemleri neler?

Annede kaygı bozukluğu olabilir

Kaygılı anneler çocuğunun her attığı adımı kontrol etme ihtiyacı duyar. Sürekli kontrol ruhuyla hareket ederler, bunu yapmazlarsa çocuğunun başına kötü bir şey gelecekmiş gibi düşünürler. Bu düşünceler de annenin tutum ve davranışlarına yansır. Annenin zihninde bitmek bilmeyen felaket senaryoları varsa, bir kaygı bozukluğundan söz edilebilir. Evhamlı anneler, sık sık kaygılarını ele veren bu tür cümleler kurar; "Aman dikkat et", "Düşersin", "Canın yanar". Bu cümleleri kuran anne, çocuğuna şu mesajı verir: "Hayat tehlikeli, güvende değilsin ve her an başına bir şey gelebilir."

Çocuklar annelerini model alır

Bir çocuk bireyselleşip kendi kararlarını kendisi alana kadar, anne-babasının sorumluluğu altındadır. Çocuk, anneden ayrı bir birey olmaya, 3 yaşından itibaren başlar. Bu yaşlarda sosyalleşmeye başlayan çocuk, anne babasından ve çevresinden, hayatın nasıl olduğuna dair fikri edinmeye çalışır. Kendisine rol model seçebilir. Bu rol modeli seçerken etrafı gözlemler. Çocuk, kendisine evhamlı anneyi rol model olarak seçebilir. Bu da kaygılı, çekingen, hatta korkak çocuklar yaratır. Anneler istemeden de olsa; bireyselleşemeyen, annenin yanından ayrılamayan, yeni arkadaşlıklar kurmakta zorlanan ve annenin yanında olmadığı durumlarda terk edildiğine dair kaygılar yaşayan şüpheli çocuklar yetiştirebilir.

Evhamlı ve sağlıklı düşünen anne arasındaki fark

Evhamlı anneler ile sağlıklı düşünebilen anneler arasında düşünce farklılıkları vardır. Evhamlı anneler, çocuğunun başına gelebilecek tehlikelerin gerçekleşme ihtimallerini çarpıtır. Sağlıklı bir anne de çocuğunun okulda oynarken düşme olasılığını düşünüp, kaygılanabilir. Ancak bunun gelişim aşamasında doğal bir süreç olduğunu düşünüp kendisini rahatlatabilir. Evhamlı anne ise, kendi zihninde çocuğunun okula gitmesi ile çocuğun başına zarar gelmesini eşleştirebilir. Çocuk her okula gittiğinde, çocuğunu kendi elleriyle tehlikeye göndermişçesine acı çeker. Aşırı bir sorumluluk duygusu yaşar ve okula çocukla birlikte gider, okulda bekler ve öğretmenlerini sık sık uyarır. Dolayısıyla çocuğunu da kaygılandırır. Evhamlı annelerin zihinleri felaket görüntüleriyle meşguldür. Bunun nedeni, hayatta sahip olduğu diğer rolleri bir kenara bırakıp, sadece anne rolüne odaklanmak olabilir. Bu annelerin dikkatleri hep çocuk üzerindedir. "Yemeğini yedi mi?", "Dersini çalıştı mı?", "Ödevlerini yaptı mı?", "Güzel uyudu mu?", "Yeterince sağlıklı mı?" gibi düşünceler bir süre sonra çocuk sokağa çıkacağı zaman "Ya araba çarparsa?" düşüncesine dönüşebilir.

Hatalı davranışlardan kaçının

Kaygılı, evhamlı ve aşırı koruyucu kollayıcı anne babaların çocuklarında yalnız yatamama sorunu oldukça fazladır. Burada anne, çocuğa bağımlı bir tavır sergiler ve çocuk, annenin bu davranışını aynı şekilde model alır. Özellikle küçüklüğünden itibaren sık solunum yolu enfeksiyonu geçiren, alerjisi olan veya başka bir sağlık sorunu olan çocukların; annelerinin yanından hiç ayrılmadıkları, bu davranışın iyi niyetle de olsa anne çocuk arasındaki bağımlılığı pekiştirdiği, çocuğun bireyselleşmesini ve güven duygusu gelişimini olumsuz etkilediği görülür. Ayrıca bu çocuklar kreşe ve okula başlamakta zorluk çekerler, ciddi ayrılma kaygısı ve anksiyete yaşayabildikleri görülür. Annelerin yaptıkları bir başka davranış hatası da, çocukların korkularını farkında olmadan tetiklemektir. Örneğin; "Uyumazsan öcüler gelir seni alır, yemeğini yemezsen zayıflar, hastalanırsın" gibi söylemler kesinlikle kullanılmamalıdır.

Kaygı yüklü düşüncelerle baş etmek mümkün

Evhamlı anneler kaygı yüklü düşünce ve görüntülerle başa çıkmak için, alternatif olarak bir düşünce ya da görüntü üretebilir ve ona odaklanabilir. Böyle bir durumda bu anneler; "Çocuğum defalarca sokakta oynadı, ama başına bir şey gelmedi" ayrıca "Ona sokakta oynarken dikkat etmesi gereken şeyleri öğrettim, kendini koruyabilir, sokakta oynaması onun gelişimi için önemli, sakin olmalıyım" derken akıllarına da çocuklarının sokakta mutlu olarak oynadığı bir görüntüyü yerleştirebilir. Burada annelerin yapabileceği bir başka şey de, aksattıkları diğer rolleri hatırlamaları ve dikkatlerini başka yöne çekme denemeleri yapmalarıdır. Örneğin; bu anlamda spor etkinliğine ya da sosyal sorumluluk projelerine yönelmek ve kendine vakit ayırmak doğru olabilir.

BİZE ULAŞIN