2010 bütçesi komisyonda

Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni Gelir Vergisi Kanunu çalışmalarında son aşamaya gelindiğini bildirdi.

Şimşek, Türkiye'de toparlanmanın küresel ekonomiye göre daha erken başlayacağını söyledi.

Maliye Bakanı Şimşek, 2010 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Tasarısını TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna sunuş konuşması sırasında, vergi politikası ve uygulamaları hakkında da bilgi verdi.

''Büyüme ve istihdam politikalarını destekleyici, makroekonomik politikalarla uyumlu, ekonomik krizlere karşı kırılganlıkları azaltıcı etkin ve basit bir vergilendirme sistemi oluşturmanın'', vergi politikasının temel amacı olduğunu kaydeden Şimşek, bu amaca ulaşabilmek için bir taraftan yatırım ortamının iyileştirilmesi, diğer taraftan da kayıtlı ekonomiye geçiş sürecinin hızlandırılması gerektiğini vurguladı.

Bunun da ancak anlaşılabilir ve saydam bir vergi mevzuatı, öngörülebilir bir vergi yükü, düşük oranlı-geniş tabanlı bir vergi sistemi ve etkin bir vergi idaresi ile sağlanabileceğini ifade eden Şimşek, kendilerinin de vergi politikalarını ülkenin ihtiyaçlarına göre sürekli geliştirdiğini anlattı.

Bu çerçevede küresel krizin etkilerini en aza indirmek amacıyla geçici süreyle bazı vergi indirimlerinin yürürlüğe konulduğunu, Varlık Barışı uygulamasında da süre uzatımına gidildiğini hatırlatan Şimşek, teşvik sisteminin de değiştirildiğini dile getirdi.

GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ

Yeni Kurumlar Vergisi Kanunu ile vergi oranının yüzde 30'dan yüzde 20'ye indirildiğine işaret eden Şimşek, kurum kazançları üzerindeki vergi yükünün yüzde 44'ten yüzde 34'e düşürülmesiyle, daha önce 30 OECD ülkesi arasında kurumlar vergisi yükü açısından 2. sırada bulunan Türkiye'nin bu düzenleme ile 25. sıraya kadar gerilediğini söyledi.

Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikle de tarifedeki dilim sayısının önce 6'dan 5'e, sonra da 4'e indirildiğini, en yüksek vergi oranının ise yüzde 45'ten yüzde 35'e çekildiğini vurgulayan Şimşek, ''Türkiye OECD ülkeleri içinde gelir vergisi oranı bakımından en üst dilime göre 2002 yılında en yüksek 9'uncu ülke iken, bugün yüzde 35 oran ile 19. sıraya geriledi. Gelir vergisi oranının en üst dilimi Fransa'da yüzde 40, Almanya'da yüzde 45 ve Belçika'da yüzde 50'dir'' diye konuştu.

DOLAYLI VERGİLER

Bakan Şimşek, 2008 yılında toplam vergi gelirleri içinde dolaylı vergilerin payının yüzde 47,8 olarak gerçekleştiğini de belirtti ve Türkiye'deki dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payının diğer ülkelerin çok üzerinde olmadığını ifade etti. Şimşek, bu oranın Meksika'da yüzde 56,3, İzlanda'da yüzde 42,3, Portekiz'de ise yüzde 40,6 düzeyinde bulunduğunu söyledi.

Sosyal güvenlik primleri hariç tutulduğunda ise dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payının yüzde 65'e çıktığını kaydeden Şimşek, bu hesaplamaya göre de sözkonusu oranın Meksika'da yüzde 66, Slovakya'da yüzde 65, Polonya ve Portekiz'de de yüzde 60 olduğunu anlattı.

YENİ GELİR VERGİSİ KANUNU
Sosyal mutabakat ve ortak akla uygun katılımcı yaklaşım ilkelerine dayalı adil bir gelir vergisi sistemi oluşturmak, ekonomide sürdürülebilir bir büyümeyi ve verimlilik artışını desteklemek amacıyla yeni bir Gelir Vergisi Kanunu hazırlığı yapıldığını da vurgulayan Şimşek, şöyle devam etti:

''Hazırlık çalışmaları son aşamaya gelmiş olup, yeni Gelir Vergisi Kanunu, gelişmiş ülke örnekleriyle paralel müesseseler içeren, serbest piyasa ekonomisiyle uyumlu, yatırımları ve istihdamı teşvik ederek sürdürülebilir ekonomik büyümeyi destekleyen, vergiye gönüllü uyumu artırarak kayıtlı ekonomiye geçiş sürecini hızlandıran, geniş tabanlı, etkin ve verimli bir vergi sistemini oluşturmaya yönelik olarak yalın, kolay anlaşılır ve kolay uygulanabilir bir kanun olacaktır.

Gelir Vergisi Kanunu Tasarısını kısa süre içinde TBMM'ye sunmayı hedefliyoruz. Yeni gelir vergisi reformuyla birlikte veraset vergisi kaldırılarak, ivazsız intikallerin gelir vergisi kapsamına dahil edilmesi öngörülmektedir.''

KAYIT DIŞI EKONOMİYLE MÜCADELE
Maliye Bakanı Şimşek, sunuş konuşmasında, kayıtdışı ekonomiyle mücadele çalışmaları hakkında da açıklamalarda bulundu.

Kayıtdışı ekonomiyle etkin şekilde mücadele etmek ve mükellef odaklı bir yaklaşımla artan mükellef beklentilerine en iyi şekilde cevap verebilmek amacıyla çeşitli tedbirler alındığını ifade eden Şimşek, 2008–2010 Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele Stratejisi Eylem Planı'nın da uygulanmaya başlandığını hatırlattı.

Konut kredileri ve tapu bilgilerinden hareketle, satılan konutların gerçek değerinin beyan edilmesine dönük çalışma ile incelenecek kurumlar vergisi mükelleflerinin seçiminde kullanılmak üzere başlatılan ''Merkezi Risk Analizi ve Katmanlaştırma Projesi'' çalışmasına devam edildiğini belirten Şimşek, vergiye yönelik diğer uygulamaları da şöyle sıraladı:

''-KDV İadesi Risk Analizi Projesi kapsamında bütün KDV mükellefleri, yazılımı tamamlanan bilgisayar programı aracılığıyla hem vergisel uyum hem de sahte fatura düzenleme risklerini tespit anlamında puanlamaya tabi tutuldu.

-Kamu alacaklarının süratle tahsili, takip masraflarının ve idare ile ilgili kurumların iş yükünün azaltılması, zaman tasarrufu sağlanması ve haciz uygulamalarının elektronik ortamda yapılması amacıyla elektronik haciz (e-haciz) projesi geliştirildi. Çalışmaları tamamlanan 36 banka ve tüm vergi dairelerinde pilot olarak projenin uygulanmasına başlandı.

-Kredi Kartı ile Vergi Tahsilatı Projesi kapsamında, protokol yapılan bankalar aracılığıyla Ocak ayı içerisinde kredi kartı ile tahsilat uygulaması başlatıldı. Projenin kapsamının genişletilmesi konusunda çalışmalar devam etmektedir.

-Ülke çapında e-fatura uygulamasına imkan verecek e-Fatura Genel Tebliği ve ilgili teknik dokümanların 2009 yılı içinde yayınlanarak uygulamaya başlanması ve 2010 yılı içinde de uygulamanın geliştirilmesi planlanmaktadır.

-Veri Ambarının inceleme ve denetim çalışmalarına kaynak teşkil edecek yeni veriler ile güçlendirilmesi amacıyla çeşitli kurum ve kuruluşlardan alınacak bilgilerin altyapısı ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir.
-2010 yılında ülkemiz genelinde ''Özelge Otomasyon Sistemi''ne geçilmesi planlanmaktadır.''

REFORMLARA DEVAM
Maliye Bakanı Şimşek, konuşmasının son bölümünde de önümüzdeki dönemde ülkemizin küresel ekonomide rekabet gücünü artıracak ve daha büyük bir küresel aktör haline gelmesini sağlayacak ekonomik ve mali politikaları izlemeye devam edeceklerini bildirdi.

Reformlara kararlılıkla devam edeceklerini belirten Şimşek, bu suretle Türkiye'nin yatırımlar için cazibe merkezi olma niteliğini sürdüreceğini kaydetti.

Küresel ekonomilerde krizlerin ve dalgalanmaların her zaman olabileceğine işaret eden Şimşek, sözlerini şöyle tamamladı:

''Önemli olan önümüze çıkan her zorluğu kolayca bertaraf edebilecek şekilde hazırlıklı olmaktır. 2002 yılından beri uygulamakta olduğumuz reformlar sayesinde, bu krize sağlam temeller üzerinde girdik. İktidarımız döneminde gerçekleştirdiğimiz yapısal reformlar ve krize karşı aldığımız önlemler neticesinde, Türkiye'de toparlanmanın küresel ekonomiye göre daha erken başlayacağını düşünüyorum.

Önümüzdeki süreçte gelişmeleri yakından takip ederek mali disiplinden ve yapısal reformlardan taviz vermeden gerekli her türlü önlemi almaya devam edeceğiz. Bu koşullar altında bir yandan krize karşı önlemler alırken, diğer yandan geçtiğimiz yıllarda elde ettiğimiz kazanımları korumak gibi zorlu bir görevimiz var.

2010 yılı bütçesi, küresel krizin yarattığı tahribatı azaltacak, sürdürülebilir büyüme ve kalkınmayı sağlayacak, istikrarın ve refahın artırılmasını dikkate alan ve orta vadeli perspektifle hazırlanmış bir bütçedir.''

Toplantıda, milletvekillerine mesir macunu ile kuru üzüm ikram edildi.

''BÜTÇE, KÜRESEL KRİZİN ETKİSİYLE BOZULAN KAMU DENGELERİNİ DÜZELTMEYİ AMAÇLAMAKTADIR"
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 2010 yılı Merkezi Yönetim Bütçesinin, faizdeki düşüşü kalıcı kılmayı amaçlayan bir bütçe olduğunu söyledi.

Bakan Şimşek, 2010 Merkezi Yönetim Bütçe Tasarısının TBMM Plan ve Bütçe Komisyonundaki sunuş konuşmasında, bütçenin hazırlanmasında temel alınan makro ekonomik büyüklükler hakkında bilgi verdi. Bu kapsamda önümüzdeki yıl için Gayri Safi Yurt İçi Hasılanın 1 trilyon 28 milyar 802 milyon lira, büyüme oranının yüzde 3,5, deflatörün yüzde 5, yıl sonu TÜFE'nin yüzde 5,3, ithalatın 153 milyar dolar, ihracatın da 107,5 milyar dolar olarak hedef alındığını bildirdi. Şimşek, 2010 yılı bütçesine temel oluşturan makro ekonomik varsayımların gerçekçi olduğunu da vurguladı.

SOSYAL YÖNÜ GÜÇLÜ BİR BÜTÇE
2010 bütçesinin sosyal yönü güçlü bir bütçe olduğuna da dikkati çeken Şimşek, ''Dünya büyük bir krizden geçiyor, her yerde işsizlik artıyor. Bu süreçte sosyal kesimlerin desteklenmesi daha da önemli bir hale gelmiş oluyor. Bizde bütçemizi ekonomik olarak dezavantajlı kesimleri destekleyecek şekilde hazırladık'' diye konuştu.

Bu çerçevede Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonuna aktarılan kaynağı yüzde 26,7 oranında artırdıklarını, yeşil kartlılara sağladıkları sağlık yardımı ödeneklerini 4,6 milyar liraya çıkardıklarını anlatan Şimşek, 2003 yılından beri yürütülen yoksul ailelere yönelik kömür yardımı için de bütçede yeterli ödenek öngördüklerini söyledi.

MEMUR AYLIKLARINDA YAPILACAK ARTIŞLAR
Bütçenin kamu görevlilerini gözeten bir bütçe olduğunu da belirten Şimşek, 2010 yılında memur aylıklarında yapılacak artışların, devletin mali imkanları, ülkenin ekonomik gelişmesi ve enflasyon hedefi gözönünde bulundurularak belirlendiğini vurguladı.

Kamu görevlilerinin maaşlarına Ocak ayında yüzde 2,5, Temmuz ayında da yüzde 2,5 oranında artış yapılacağını bildiren Şimşek, gerçekleşen enflasyonun belirlenen zam oranlarını aşması halinde, aradaki farkın telafi edileceğini de ifade etti.

Yapılacak artışlar sonucunda, halen 1.480 lira olan en düşük memur maaşının Ocak ayında 1.518 liraya yükseleceğine dikkati çeken Şimşek, şöyle devam etti:

''Ayrıca, çocuk için ödenmekte olan aile yardımı ödeneğinde çocuk sayısı sınırlamasının kaldırılması yönünde düzenleme yapılacak.

2009 yılında ise kamu görevlilerinin maaşlarında Ocak ayında yüzde 4 ve Temmuz ayında yüzde 4,5 oranında olmak üzere yıllık kümülatif yüzde 8,7 oranında artış sağlanmış olup, Eylül ayı itibarıyla tüketici fiyatlarındaki kümülatif artış yüzde 2,18'dir. Yıl sonu itibarıyla tüketici fiyatlarındaki artışın yüzde 5,9 olacağı tahmin edilmekte olup, buna göre; 2009 yılında kamu görevlilerinin aylık ve ücretlerinde yüzde 2,6 oranında reel iyileştirme yapıldığı görülmektedir.''

KİMİN AYLIĞI NE KADAR OLDU?
Şimşek'in verdiği bilgiye göre, 2003 Ocak – 2009 Eylül döneminde TÜFE'deki kümülatif değişme yüzde 86,3 oldu.

En düşük memur maaşı 2002 Aralık ayında 392 TL iken, 2009 Ekim ayında 1.218 TL'ye çıktı, artış oranı yüzde 188 olarak gerçekleşti.

Bakan Şimşek, bütün kesimlere enflasyonun çok üstünde reel artışlar sağlandığını ifade etti.

ÖĞRENCİLER VE ÖZÜRLÜ VATANDAŞLAR GÖZARDI EDİLMEDİ
2010 Bütçesinin, öğrenciler için daha fazla kaynak ayıran bir bütçe olduğunu belirten Şimşek, gelecek yıl öğrencilere sağlanan burs ve harç desteği ödeneklerini yüzde 13,8, öğrenim ve harç kredisi ödeneklerini yüzde 12,8, ilköğretim öğrencilerine ücretsiz ders kitabı desteği ödeneklerini yüzde 6,4, oranında artırdıklarını kaydetti.

Gelecek yıl toplam 1 milyon 634 bin öğrenciye burs, öğrenim ve katkı kredisi ödemeyi hedeflediklerini ifade eden Şimşek, 2010 yılı sonunda öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılan ders kitabı sayısının da toplam 1 milyar 108 milyona ulaşacağını bildirdi.

Şimşek, gelecek yıl bütçesinin , özürlü vatandaşların evde bakım desteği ödeneklerini yüzde 49,5, özürlülere eğitim desteği ödeneklerini yüzde 7,3 oranında artırdığını da söyledi. Şimşek, 2010'da eğitim masrafları karşılanan özürlü öğrenci sayısının da 220 bine ulaşacağını bildirdi.

EN BÜYÜK BÜTÇE EĞİTİME

2010 bütçesinde eğitime ve sağlığa ayrılan kaynağın artırıldığına da dikkati çeken Şimşek, şöyle konuştu:

''2002 yılında 7,5 milyar TL olan Milli Eğitim Bakanlığı bütçesini 2010 yılında 28,2 milyar liraya çıkardık. Bu bütçeyle Bakanlık, en büyük bütçeye sahip icracı bakanlık olma özelliğini sürdürmektedir.

Yine Sağlık Bakanlığına ayırdığımız bütçeyi de yüzde 12 oranında artırdık. 2002 yılında kamu kesimi tarafından yapılan toplam sağlık harcaması 9,9 milyar lira iken bu rakam 2009 yılında 36,4 milyar TL'ye ulaşmış olacak. 2010 yılında kamu kesimi tarafından yapılacak toplam sağlık harcamasının 37,5 milyar TL'ye ulaşacağını tahmin ediyoruz.

2010 üniversitelere personel ve kaynak desteği sağlayan bir bütçedir. Üniversitelere ilave 7000 adet atama izni veriyoruz.''

SAĞLIK VE SOSYAL GÜVENLİK
2010 yılında aile hekimliği uygulamasını ülke geneline yaygınlaştırdıklarını bildiren Şimşek, kamu personeline sağlık hizmetlerinin SGK tarafından sunulacağını ve bunun için anılan kuruma sağlık primi ödemesine başlanacağını belirtti.

Sağlığa erişimi kolaylaştıran politikalar sonucunda birinci basamakta muayene edilen kişi sayısı 2002 yılında 74 milyon iken, yüzde 170'lik bir artışla bu rakamın 2009 yılında 200 milyona ulaşacağına işaret eden Şimşek, ''2010 yılında aile hekimliği sisteminin ülkemizin tamamında uygulanacak olması ile birlikte, birinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlanan kişi sayısında önemli ölçüde artış bekliyoruz. McKinsey'in yaptığı bir çalışmaya göre Türkiye sağlıkta kapsam ve hizmetlere erişimde Avrupa'nın en gelişmiş ülkelerini bile geride bırakmıştır'' diye konuştu.

Yeni bütçenin, sosyal güvenlik sistemini destekleyen bir bütçe olduğunu da vurgulayan Şimşek, bütçeden sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferlerin 2010 yılında yüzde 7,3 oranında artarak 57,7 milyar liraya ulaşacağının tahmin edildiğini kaydetti.

Şimşek, bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumuna 2010 yılında açık finansmanı için yapılacak transfer tutarının ise 31,8 milyar lira olacağını bildirdi.

Şimşek, önümüzdeki yıl çiftçilere 5,6 milyar lira destekleme ödemesi yapılacağını, tarım kesimine yapılacak toplam transferlerin ise 8,4 milyar liraya ulaşmasının öngörüldüğünü de belirtti.

Maliye Bakanı Şimşek, ''2010 yılı Merkezi Yönetim Bütçesi, ülkemizin dört bir tarafına ihtiyaç duyduğu yatırımı götüren, reel kesimi destekleyen, ekonomik kalkınmaya odaklanmış, bireysel ve toplumsal refahı gözeten bir bütçedir. 2010 bütçesi, küresel krizin etkisiyle bozulan kamu dengelerini düzeltmeyi amaçlamaktadır. 2010 yılı bütçesinde hem giderleri kontrol altına alıyoruz, hem de gelirleri artırıyoruz. Bu suretle bütçe açığını 2009 yılına göre daha aşağı seviyelere çekiyoruz'' diye konuştu.

YAPISAL REFORMLAR
Maliye Bakanı Şimşek, konuşmasında 2010 yılında hükümet tarafından gerçekleştirilmesi öngörülen bazı yapısal reformları da şöyle sıraladı:

-Mali kural uygulamasına geçilecek.
-Kamu harcamaları öncelikli alanlara yönlendirilecek.
-Kamu yatırımları önceliklendirilerek etkinleştirilecek.
-KİT'lerde yeni bir yönetişim modeli hayata geçirilecek.
-Yatırımların finansmanında kamu-özel işbirliği modellerinin kullanımı yaygınlaştırılacak.
-Sağlık hizmetleri ve harcamaları etkinleştirilecek.
-5018 sayılı Kanunla uyumlu yeni Sayıştay Kanunu çıkarılacak.
-Mali saydamlık ve mali raporlama geliştirilecek.
-Vergi kayıp ve kaçağı azaltılacak.
-Özelleştirmelere devam edilecektir.
-Kamunun elektrik dağıtımı ve şeker üretimi alanlarından tamamen çekilmesi telekomünikasyon ve liman işletmeciliğindeki payının ise azaltılması hedefleniyor.
-Kuruluşları tamamlanan kalkınma ajansları faaliyete geçirilecek.
-Devlet yardımları şeffaflaştırılacak ve etkinleştirilecek.
-Esnek istihdam biçimleri yaygınlaştırılacak.
-Yeni üniversitelerin beşeri ve fiziki altyapıları güçlendirilerek büyüme sürecine katkıları artırılacak.
-Kaçakçılıkla mücadele etkinleştirilecek.
-İstanbul Finans Merkezi Projesi uygulamaya konulacak.
-Avrupa Birliği müktesebatına uyumun gerekli kıldığı düzenlemelere devam edilecek.

BÜTÇE BÜYÜKLÜKLERİ
Şimşek, 2010 bütçe rakamları hakkında bilgi verirken de gelir artışlarının gerçekçi tahminlere dayandığını ifade etti. Gelir artış oranının yüksek olmasının, vergi indirimlerinin sona ermesi ve gelir artırıcı tedbirlerden kaynaklandığını kaydeden Şimşek, ''Bütçe, ayrıca bazı maktu vergilerin enflasyon oranında güncellenmesini de öngörmektedir'' diye konuştu.

Maliye Bakanı Şimşek'in açıkladığı 2010 yılı bütçe büyüklükleri şöyle:

GSYH'YE ORANI
(Milyon lira) (Yüzde)
-BÜTÇE GİDERLERİ: 286.928 27,9
.Faiz hariç bütçe giderleri 230.178 22,4
.Personel giderleri 60.349 5,9
.Sosyal güvenlik kurumlarına
devlet primi gideri 11.110 1,1
.Mal ve hizmet alım giderleri 25.186 2,4
.Cari transferler 102.173 9,9
.Sermaye giderleri 18.928 1,8
.Sermaye transferleri 3.426 0,3
.Borç verme ödenekleri 6.903 0,7
.Yedek ödenekler 2.103 0,2
.Faiz giderleri 58.750 5,5
-BÜTÇE GELİRLERİ: 236.794 23,0
.Vergi gelirleri 193.324 18,8
.Vergi Dışı Gelirler 43.470 4,2
-BÜTÇE DENGESİ: -50.134 -4,9
-FAİZ DIŞI FAZLA: 6.616 0,6

BİZE ULAŞIN