UFUK SANDIK UFUK SANDIK

Özdemir Sabancı'nın büyük hayallerinden biri artık yok

Sabancı Holding, pazarlama şirketi Toyotasa'daki hisselerini ALJ'ye satarak Toyota ile 19 yıllık ortaklığını bitirdi. Böylece Sabancı'nın Toyota defteri, bir daha açılmamak üzere kapandı. Sabancı, 2001'de de Adapazarı fabrikasındaki hisselerini Toyota'ya devretmişti.
Açıkçası bu önemli haber beni çok fazla şaşırtmadı. Çünkü Toyota macerasının tüm anlarına tanıklık etmiş biri olarak söyleyebilirim ki ortaklık, Özdemir Sabancı'nın suikaste kurban gitmesiyle bitmişti. Büyü bozulmuş, kopuş başlamıştı.
Yakından tanıma şansına sahip olduğum rahmetli Özdemir Bey iki grup arasında çimento gibiydi. Ortaklığın hayata geçmesi için 40'ın üzerinde Japonya seyahati gerçekleştirdi. Hem Japonları hem de ağabeylerini ikna etmek zorunda kaldı. Japonlar Özdemir Sabancı'ya güvenerek Türkiye'ye geldiler. Otomobil üretiminde deneyimleri olmadığı için çekinen ağabeyler ise küçük kardeşlerinin hatırını kıramadılar. Distribütörlükle başlayan ilişkiler, daha sonra ortaklığa dönüştü.

Dengeler bozuldu
Önceleri herkes çok mutluydu. Ama Özdemir Sabancı'nın beklenmedik ölümü dengeleri bozdu. Toyota, bir milyonluk iç pazar tahminiyle geldiği Türkiye'de umduğunu bulamadı. Önce deprem, sonra ekonomik kriz Toyota'nın memnuniyetsizliğini artırdı. Hükümetin teşvik sözlerini yerine getirmemesi de Toyota'nın Türkiye'ye bakışını değiştirmeye başladı. Japonların Yaris'in üretimi için Türkiye yerine Fransa'yı seçmesi bu rahatsızlığı açıkça ortaya koydu.
Bu süreçte Toyota, Adapazarı'nı global pazarlara hitap eden bir üretim merkezi yapmak için harekete geçti. Ancak, Sabancı Holding'in öncelikleri farklıydı. Yatırıma sıcak bakmadı. Kardeşinin ölümüyle sarsılmış rahmetli Sakıp Sabancı ekonomik krizde, holdingi ayakta tutmaya çalışıyordu. Yapabileceği fazla bir şey yoktu. 'Yüreğim yanıyor' diyen Sakıp Bey, hisseleri devrederek Toyota'nın önünü açtı. Toyota ile kopuşun ilk aşaması böyle yaşandı.

Kolay bitmezdi

Bana göre Japonların büyük saygı duydukları Özdemir Sabancı sağ olsaydı, Toyota ortaklığı bu kadar kolay bitmezdi. Özdemir Bey, bir yolunu bulur, her iki tarafı da ikna ederdi. Şimdi ise 19 yıllık ortaklığın sonuna gelindi. Toyota yoluna bugün Sabancı olmadan devam edecek. Ama unutmamak lazım. Toyota dünyanın bir numaralı otomotiv üreticisi. Sabancı ortaklığı olmasa da Toyota'nın Türkiye'de var olması çok önemli. Başta Özdemir Bey ve Sakıp Sabancı olmak üzere Toyota'yı Türkiye'ye kazandıran herkese binlerce teşekkürler.
Ama yine de üzülüyorum. Özdemir Bey'in büyük hayallerinden biri şimdi yok.
BİZE ULAŞIN