Hayallerinden vazgeçmediler
19. yüzyılın ikinci yarısından 21. yüzyılın başına uzanan İstanbul tarihinde iz bırakan Şair Nigâr Hanım, Cahide Sonku, Madam Anahit ve Barones Valentine... Pera’nın Kadınları oyunuyla hikayeleri yeniden hayat bulan dört kadını, onları canlandıran oyuncularla konuştuk
Bir akşam Pera'nın eski sokaklarında dolaştığınızı hayal edin. Bir evde Şair Nigâr'ın edebiyat sohbetlerine kulak misafiri oluyor, ileride Cahide Sonku'nun etrafını saran hayranlarını görüyorsunuz. Çiçek Pasajı'ndan Madam Anahit'in akordeonunun sesi yükselirken bir başka evden Valentine Barones Taşkın'in piyanosunun sesi geliyor. Farklı dönemlerde, farklı hayatlar yaşayan bu dört kadını bugün aynı sahnede buluşturan bir tiyatro oyunu var: Pera'nın Kadınları... Petek Kırboğa'nın kaleme aldığı, Muharrem Uğurlu'nun yönettiği müzikal oyun, Beyoğlu'ndaki Asmalı Sahne'de seyirciyle buluşuyor. Tarihi isimleri canlandıran oyuncularla hislerini konuştuk.
KENDİ ADINI SAKLAMAYAN ŞAİR
Gülşah Gül / Şair Nigâr
Osmanlı'nın son döneminde şiirleriyle edebiyat dünyasında kendine yer açan Şair Nigâr, yalnızca kalemiyle değil, yaşam biçimiyle de döneminin öncü kadınlarından biriydi. Onu sahnede canlandıran Gülşah Gül'e göre Nigâr Hanım'ın asıl cesareti şiir yazmasının ötesinde, bir kadın olarak kendi kimliğini ve düşüncelerini özgürce ortaya koyabilmesiydi: "O dönemde pek çok kadın yazar ve şair eserlerini bir mahlasın arkasına gizlerken, onun kendi adını saklamadan, Şair Nigâr kimliğiyle var olmayı seçmesi çok güçlü bir duruş."
Gül'ü etkileyen bir başka ayrıntı ise şairin evinde düzenlediği toplantılar. Bugünün kültür sanat buluşmalarını andıran bu toplantılarda sanat ve edebiyat konuşuluyor, musikiye yer veriliyordu. Gül, "Sanırım onu sahnede anlatmayı benim için bu kadar anlamlı kılan da hem kendi sesini korumuş hem de başka kadınların seslerini duyurabilecekleri bir alan yaratmış olması" diyor.
PERA'NIN KARANLIĞINDA BİR SİGARA GİBİ YANDI
Banu Şahin / Cahide Sonku
Türk sinemasının ilk büyük kadın yıldızlarından Cahide Sonku'nun filmlere konu olacak hayatını, Banu Şahin sahneye taşıyor. Şahin'e göre Sonku'nun yaşadığı en büyük trajedi şöhretini kaybetmesiydi. Şöhretini, parasını ve saygınlığını kaybetmesinin onu giderek yalnızlaştırdığını düşünüyor: "O ışıklar içinde bir kadındı, aurası 100 metre öteden hissedilirdi." Sonku'nun hayatının son dönemini ise oyundaki bir replikle özetliyor: "Bir zamanlar ışık saçmıştı, sonra Pera'nın karanlığında bir sigara gibi yandı."
Ancak Şahin, onu yalnızca trajik bir hikâyenin kahramanı olarak görmemek gerektiği görüşünde. Sonku'nun aklına gelen fikirleri hayata geçirmekten çekinmeyen cesur bir kadın olduğunu, bu cesaretinin de onu ilklerin kadını yaptığını söylüyor. Yapım şirketinin yanmasıyla her şeyini kaybeden Sonku'nun hayatından bugünün kadın oyuncularının da çıkarabileceği dersler olduğunu düşünüyor. Cesur olmalarını, risk almaktan korkmamalarını ama yarını da düşünerek hareket etmelerini öneriyor. Ve ekliyor: "O hep ilklerin kadınıydı. Cesurdu, yeni şeyler denemekten çekinmezdi. Denedi ve başarılı da oldu."
HERKESİN BİLDİĞİ AMA KİMSENİN TANIMADIĞI KADIN
Dafne Beri / Madam Anahit
Yıllarca Çiçek Pasajı'nda akordeon çalan Madam Anahit'i canlandıran Dafne Beri, rolüne hazırlanırken Beyoğlu'nun sokaklarına çıktı, onu tanıyan insanlarla konuştu, mezarını ziyaret etti. Ceneviz Meyhanesi'nin işletmecisi Güner Bey, Madam Anahit'i tanıdığında henüz çırakmış. Bir gün ona "Anahit teyze, sen hep gülüyorsun. Nasıl yapıyorsun bunu?" diye sormuş. Aldığı cevap ise şu olmuş: "Sadece çalarken, insanlar neşelensin diye." Beri, bu sözleri oyuna da eklemiş.
1975'ten itibaren Anahit'le birlikte cümbüş çalan, gözleri görmeyen ve aynı zamanda hafız olan Mehmet Bey de onun neşeli, şakacı bir kadın olduğunu anlatmış. Oysa pasajın arka sokağında sık sık tatlı aldığı dükkânın işletmecisi, Anahit'i mutsuz bir kadın olarak hatırlıyormuş. Başkalarını neşelendiren bu kadının kendi dünyasındaki hüznü keşfetmek, Beri'yi çok etkilemiş. Mehmet Bey'den öğrendiği bir başka olay ise hayli çarpıcı. Onun anlattığına göre Bedrettin Dalan döneminde Tarlabaşı'ndaki evi yıkılan Madam Anahit, belediyenin önüne gidip akordeon çalarak durumu protesto etmiş.
Anahit'in mezarına çok az kişinin gittiğini, mezarını ise pasaj esnafının yaptırdığını anlatan Beri, "Herkesin bildiği ama kimsenin tanımadığı Anahit o" diyor ve ekliyor: "O, insanları mutlu etmek, dertlerini müziğin sesiyle dindirmek, bu dünyaya güzel bir ezgi bırakmak için yaşadı. Kedileri sevdi, onlara baktı. Dünyayı güzelleştirmek için vardı sanki. Ama sanırım çok yalnızdı ya da yalnız bırakıldı."
ATATÜRK'ÜN BEĞENDİĞİ PİYANİST
Buse Özgel / Valentine Barones Taşkın
Henüz 16 yaşındayken ülkesinden ayrılmak zorunda kalan Valentine Barones Taşkın'ın hikâyesini sahneye taşıyan Buse Özgel de bir piyanist. Oyunda Valentine'ın müziğini seslendiren Özgel, sürgünün ve vatan özleminin onun müziğine derin bir melankoli olarak yansıdığını düşünüyor. Piyanonun başına oturduğunda ise en güçlü hissettiği duygu hüzünle zarafetin birlikteliği. Özgel'in anlattığına göre Valentine'ın hayatındaki en özel ayrıntılardan biri de bir davette Mustafa Kemal Atatürk'le karşılaşması ve Atatürk'ün onun müziğini beğenmesi. "Onun müziğini bugün sahnede seslendirirken, bu tarihsel karşılaşmayı da düşünmek benim için ayrı bir anlam taşıyor" diyor.
Aynı zamanda oyunun müzik direktörlüğünü de üstlenen Özgel, her parçayı karakterlerin yaşadığı dönemi ve sahnelerin dramatik yapısını gözeterek seçmiş. Müziğin, bu dört kadının söyleyemediklerini de anlatmasını istemiş.
CAHİDE'YE İLKLERE NASIL İMZA ATTIĞINI SORARDIM
Ayça Aydoğan / Günümüz Perası'nın anlatıcısı
Dört kadının hikâyesini günümüze taşıyan Ayça Aydoğan'a göre onları kader ortağı yapan şey, karşılaştıkları bütün zorluklara rağmen pes etmemeleri. İmkânı olsa dördüyle de bir gün geçirmek, onları bugünün Beyoğlu'nda dolaştırmak, Pera'yı onların gözünden görmek istermiş. Ama birini seçmesi gerekse tercihi Cahide Sonku olurmuş. Türk sinemasında ilklere nasıl imza attığını onun ağzından dinlemek istermiş.
Peki, onlara bugünün kadınları hakkında ne anlatırdı? "Tıpkı onlar gibi, zorluklarla karşılaşsak da üretmeye ve kendi yolumuzu çizmeye devam ettiğimizi söylerdim. Bir kadının başardığı bir şey, başka bir kadına 'Ben de yapabilirim' dedirtebiliyor. Ben de onların hikâyelerini sahnede anlatırken o cesareti hissediyorum. Bunu bilmelerini isterdim."
EN SON HABERLER
- 1 Moda dünyasında siyahın tahtına gri kuruldu
- 2 Geleceğini bugünkü acıyla mühürleme
- 3 İstanbul’un sanat rotaları
- 4 Sağlıklı yaşamın yolu sofradan geçiyor
- 5 Geleceğin meslekleri daha icat edilmedi
- 6 Çocuklar için dopdolu bir tatil ajandası
- 7 Amazon’dan Gazze’ye dünyanın çığlığı
- 8 Baklagil yiyen sağlığına yatırım yapıyor
- 9 Opera modanın kalbine işledi
- 10 Aşkı kabusa çeviren erkek davranışları