Seyrani Kimdir? Aşık Seyrani Hayatı, Şiirleri, Önemli Eserleri ve Temsil Ettiği Dönem

Seyrani kimdir sorusu ile birlikte, büyük bir coğrafyada görülebilen; aşıklık/aşıklama geleneği ve onun köklü kültürü açıklanabilmektedir. Bunun sebebi ise Köroğlu, Karacaoğlan, Dadaloğlu, Sümmani ve Seyrani gibi aşıkların, Anadolu topraklarındaki bu kültürün öncüleri olmaları ve kültürü halka mal etmiş olmalarıdır. Bu nedenden ötürü, Seyrani eserleri halen günümüzde varlığını korumaktadır.

Seyrani Kimdir?

Gerçek ismi ''Mehmet'' olan Seyrani; 1800 senesinde Kayseri kentinin Develi ilçesine bağlı, Everek Köyü'nde dünyaya gelmiştir. Seyrani, dönemi içerisinde bir ara İstanbul'a gitmiştir fakat o dönemin çok önemli kişilerini hicvetmesi nedeni ile, kendi memleketine geri dönmek mecburiyetinde kalmıştır. Kendi memleketinde ise yoksulluk içinde hayata veda etmiştir. Seyrani, yaşadığı dönem içerisinde; yöneticilerin hantallığını, işlerin aksamasını, ham sofuları ve de değersiz kimseleri konu olarak kabul ederek ürettiği taşlamaları ile oldukça bilinirlik kazanmıştır. Seyrani'nin gerçek karakteri; aruz, heceyle yazdığı koşma, destan, nefes, devriye ve semai türünde yazmış olduğu şiirlerinde görülebilmektedir. Ayrıca Seyrani; hiciv ile mizah olgularının girift halini halk şiirlerine katarak, bugüne de çok değerli örnekler bırakmıştır.

Aşık Seyrani Eserleri ve Şiirleri Neler?

Aşık Seyrani, çok sayıdaki şiiri ve aşık kültürü ile üretmiş olduğu söylemler ile günümüze kadar adını taşıyabilmiş olan çok değerli şahsiyetlerden bir tanesidir. Bu sebeple de Aşık Seyrani eserleri ve şiirleri halen takip edilmekte ve bu sayede dönemin edebi kültürü kavranabilmektedir. Aşık Seyrani şiirleri;

• İdris Terziliği İcat Etmeden

''İdris terziliği icat etmeden
Endazeden geçti boynumuz bizim
Anka yaratılıp Kaaf'a gitmeden
Bin Kaaf'ı beklerdi toyumuz bizim

Kalıbını değiştirse birimiz
Zâhit bin yıl yusa çıkmaz kirimiz
Hayatta pâk eder bizi pîrimiz
Murdar ölmek değil bizim huyumuz

Bir Seyranî vardır başı feslimiz
Cümlemiz çarıklı, yoktur meslimiz
Münkire karışmaz bizim neslimiz
Mehdi'den ayrılmaz soyumuz bizim''

• Alemde Bir Devir Dönüyor Amma

''Âlemde bir devir dönüyor amma
Devr-i İngiliz mi Frenk mi bilmem
Halli kolay değil, pek güç muamma
Zâlim zulmü göğe direk mi bilmem

Üzerimden güneş doğup aşıyor
Eriyip kar gibi bahtım üşüyor
Gönül tandırında bir aş pişiyor
Yanan ciğer midir, yürek mi bilmem

Aşkımın sönmüyor, eyvah közleri
Ne gecesi belli, ne gündüzleri
Dinleyene Seyranî'nin sözleri
Gerek değil midir, gerek mi bilmem''

• Ağlıyor Gönlümüz Ey Melek Sıfat

''Ağlıyor gönlümüz ey melek sıfat
Bizi gayri güldür ferahyap eyle
Cerrahın abından sun ab-ı hayat
Lütf u kereminden feyziyap eyle

Okur taliplerin aşk kitabından
Ver saki ruhlara sen şarabından
Lütf-ı miftahınla kendi babından
Âlemin matlubun feth-i bab eyle

Bir aşktır serptiğin layıklarına
Hararetler verme yanıklarına
Güler yüz gösterip âşıklarına
Aziz başın için bir cevap eyle

Seyranî seyreder sağ ve solların
Bab-ı vuslat için bekler yolların
Yeter ağlattığın güldür kulların
Gani dualarım müstecap eyle''

• Eski Libas Gibi

Eski libas gibi aşıkın gönlü
Söküldükten sonra dikilmez imiş
Güzel sever isen gerdanı benli
Her güzelin kahrı çekilmez imiş

Bülbül daldan dala yapıyor sekiş
O sebepten gülle ediyor çekiş
Aşkın iğnesiyle dikilen dikiş
Kıyamete kadar sökülmez imiş

Sevdiğim değildin böylece ezel
Aşkının bağına düşürdün gazel
İbrişimden nazik saydığım güzel
Meğer pulat gibi bükülmez imiş

Seyrani'nin gözü gamla yas imiş
Benim derdim her dertlere baş imiş
Ben bağrımı toprak sandım, taş imiş
Meğer taşa tohum ekilmez imiş..

Aşık Seyrani Kaçıncı Yüzyılda Yaşadı?

Aşık Seyrani; Kayseri Develi ilçesi Everek Köyü içerisinde dünyaya gelmiştir. Aşık Seyrani'nin doğum tarihi ise 1800 olarak bilinmektedir. Akademik açıdan da incelenmekte olan Aşık Seyrani; 17. Yüzyılda yaşamış ve çeşitli eserler üreterek, günümüze kadar bu eserlerin aktarılmasına vesile olmuştur. Önemli bir dipnot olarak bilinmesi gerekir ki; 1866 senesinde vefat ettiği kabul edilen Aşık Seyrani'nin kendisi ve şiirleri, kendisiyle aynı dönemde yaşayan Ispartalı Seyrani ile karıştırılmamalıdır.