Hem ücret hem kıdem koruma altında

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) yasası kapsamında emekli olanların yaklaşık yüzde 80'i çalışmayı tercih etti. Emekli olduktan sonra bir işyerinde, kamuda ya da kendi şirketinde çalışmaya devam edenlerin de bir dizi sosyal hakkı bulunuyor. Bir işyerinde hizmet akdine dayalı olarak SSK'lı çalışanlar için emekli maaşından kesinti yapılmıyor, işyerinden aldıkları ücret üzerinden Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeniyor. Destek primi emeklilik sonrası kamuda çalışmaya devam eden memurun aylığından kesiliyor. Bu primlerin emekliliğe bir etkisi bulunmuyor. 15 yıl 3600 prim gününü doldurup yaşını bekleyenler kıdem tazminatını talep edebilir. Emekli olup çalışanın ücretinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamadığı gibi ücrette kesme cezası uygulanamaz. Ücretin dörtte birinden fazla haczedilemez, nafaka borçları dışında ücret başkasına devredilemez. Emekli olup çalışmaya devam edenlere ücret ödemesinden destek primine kadar merak edilen soruların yanıtları şöyle:



Emekli çalışana dolar senet, bono ile ödeme yapılabilir mi?
Mevcut işçilere olduğu gibi emekli çalışana da dolarla ödeme yapılamaz. İş Kanunu'na göre ücret, prim, ikramiye Türk parası ile işyerinde, özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Bu nitelikteki ödemeler yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenir. Yine ücret ödemeleri senet, kupon ya da diğer şekillerde yapılamaz.

Ücretlerin diğer çalışanlarda olduğu gibi banka kanalıyla yatırılması yükümlülüğü var mı?
Evet, işveren ücretleri banka kanalıyla ödeme yükümlülüğüne tabiidir. En az 5 işçisi olan işverenlerin, çalıştırdıkları işçiye o ay içinde yapacakları her türlü ödemeyi bankalar aracılığıyla yapmakla yükümlü oldukları belirtiliyor.



Ücrette indirim yapılabilir mi, haciz uygulaması mevcut çalışandan farklı mı?
Her türlü işte uygulanmakta olan çalışma sürelerinin yasal olarak daha aşağı sınırlara indirilmesi veya işverene düşen yasal bir yükümlülüğün yerine getirilmesi nedeniyle ya da İş Kanunu hükümlerinden herhangi birinin uygulanması sonucuna dayanılarak işçi ücretlerinden her ne şekilde olursa olsun eksiltme yapılamaz. Çalışanın aylık ücretlerinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceği veya başkasına devir ve temlik olunamayacağı (nafaka borçları hariç) belirtiliyor.

Kesinti emeklilik sonrası kamuda çalışmaya devam eden bütün memurları kapsıyor mu?
Cumhurbaşkanlığına seçilenler, Bakanlar Kurulu üyeliğine atananlar, yasama organı üyeleri, eğitim kurumlarında ücretli çalışanlar, vakıf üniversitelerinde görev alanlar, askeri öğrenci eğitimlerine katılan emekli subay, astsubaylar aylıkları kesilmeden kamu idarelerinde görev alabiliyor.



Ücret bordrosu düzenleyen işverenin ücret hesap pusulası da düzenleme yükümlülüğü var mıdır?
İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorunda.

Maaşı yatırılmayan çalışan iş görmekten kaçınabilir mi?
Yasaya göre ödenme gününden itibaren 20 gün içinde mücbir bir neden dışında ücreti ödenmeyen işçinin iş görmekten kaçınabilir. Ücreti zamanında ödenmediği için iş görmekten kaçınan işçinin bu nedenle, iş sözleşmesi feshedilemez, işçinin yerine yeni işçi alınamaz ve yapılan işler başkasına yaptırılamaz. Ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanıyor.



Tatilde çalışılması durumunda ücret ödemesi nasıl yapılır, işveren ücret kesme cezası verebilir mi?
İŞ Kanunu kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir. İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası uygulayamaz. İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi zorunluluğu bulunuyor.

Emekli olup çalışanlardan kesilen destek priminin iadesi söz konusu mu?
Emekli olup kendi adına, hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar, kendi hesabına bağımsız çalışanlar ya da memur olup emeklilik sonrası kendi namına çalışanların aylıkları kesilmiyor. Bunlar hakkında destek primi hükümleri uygulanmıyor. Destek primi ödenen süreler sigortalılık süresinden, primler prim ödeme gün sayısından sayılmıyor. Toptan olarak ödenmesi, iade edilmesi, hizmet birleştirmesinde dikkate alınması söz konusu olmuyor.

Emeklilik sonrası aynı iş yerinde çalışanın önerilen yeni pozisyonu kabul etmemesi halinde ne olur?
Mevcut uygulamada işveren sağladığı çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabiliyor. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler çalışanı bağlamıyor. EYT kapsamında emekli olup aynı işyerinde devam edenler de aynı ya da eşdeğer pozisyonlarda çalışmaya devam ediyor.

Destek primi ödenen SSK'lılara iş kazasında yardım yapılır mı?
4A sigortalılarına iş kazası ve meslek hastalığı halinde yardım yapılıyor. Hastalık ve analık hallerinde kendilerine geçi iş göremezlik ödemesi yapılır, emzirme ödeneği ise aylık aldıklarından sebeple ödenir.