Savaş gıda krizini tetikler mi?

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, QatarEnergy'nin üre, polimer, metanol ve alüminyum gibi stratejik ürünlerin üretimini askıya alması ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması küresel gübre piyasasını da vurdu. Üre fiyatı 575- 635 dolara çıktı. Analistler, sevkiyatların aksaması halinde gübre fiyatlarının daha da artabileceği ve çiftçilerin ekim planlarını değiştirmek zorunda kalabileceği uyarısında bulundu.

ÜÇTE BİRİ BOĞAZDAN GEÇİYOR
Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılması, birçok sentetik gübre ürününde temel bileşenler olan amonyak ve azotun taşınmasını etkiliyor. Körfez, dünyanın en büyük gübre fabrikası sahalarından bazılarına ev sahipliği yapıyor. Uzun süreli bir nakliye kapanmasının üretimi bozabileceği, maliyetleri artırabileceği belirtiliyor. Rusya, Mısır ve Suudi Arabistan'dan sonra İran, en yaygın kullanılan azot gübresi olan dördüncü en büyük küresel üre ihracatçısı. Büyük bir yerli üretime sahip olmasına rağmen gübre ihtiyacının önemli bir kısmını ithal eden ABD'de fiyatlar savaşın başlamasıyla yükseldi. Analistlere göre, New Orleans ithalat merkezinde Cuma günü 516 dolar olan gübre fiyatı 683 dolara kadar çıktı. Basra Körfezi'ndeki kapanmanın devam etmesi ve sevkiyatların bahar ekimine yetişememesi halinde fiyatların daha da artabileceği belirtiliyor.



80 DOLAR ARTIŞ OLDU
Hindistan, üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40'ından fazlasını Ortadoğu'dan satın alıyor. İthalatın etkilenmesinin yanı sıra Hindistan içindeki üretim de olumsuz etkilendi. Analistler, küresel gübre piyasasının İran savaşından önce de Çin'in ihracat kısıtlamaları ve Avrupalı üreticilerin Rus gaz arzındaki kayıp nedeniyle üretim kesintileriyle sıkışık olduğunu vurguladı. Üre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı kaydedildi. Bu artış, Avrupa ve ABD'de çiftçilerin stoklarını yenilemesini gerektirirken maliyet baskısını da artırıyor.

GIDA ÜRETİMİ ETKİLENİR Mİ?
Dünya şu anda her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiyor. Azotlu gübrelerin üretim maliyetinin yaklaşık yüzde 70-80'i doğalgazdan geliyor. Dolayısıyla gaz fiyatlarındaki artış daha yüksek gübre fiyatı anlamına geliyor. Azot gübresi olmadan, buğday, mısır ve pirinç gibi temel mahsullerin verimi önemli ölçüde azalıyor. Bu nedenle, gübre üretimindeki herhangi bir aksaklığın küresel gıda üretimini etkileyebileceği belirtiliyor.

ÜRETİM DÜŞER Mİ?
Uzmanlar, küresel gıda üretiminin kabaca yarısının sentetik azot ve mahsul verimi gübre olmadan düşeceğini belirtiyor. Ekmek, makarna ve patates gibi ürünlerin fiyatlarının artacağını, hayvan yemlerinin daha maliyetli hale geleceğini söylüyor.