Yeşil ekonominin gizli gücü KOBİ’ler

Dünyanın gözü 9 Kasım'da Antalya'da başlayacak COP31 İklim Zirvesi'ne çevrilirken, Türkiye'deki küçük ve orta ölçekli işletmeler de yeşil ekonominin yeni aktörleri arasında yer almaya hazırlanıyor. Rüzgâr türbinlerine parça üreten metal atölyelerinden karbon emisyonunu azaltan teknoloji girişimlerine, enerji tasarrufu sağlayan yazılım şirketlerinden yenilenebilir enerji ekipmanı üreticilerine kadar geniş bir ekosistem büyüyor. Türkiye'nin küresel iklim buluşmasına ev sahipliği yapması, yerli üreticilerin uluslararası yatırımcılar ve tedarik zincirleriyle buluşması açısından önemli fırsatlar barındırıyor.

3,9 MİLYON KOBİ'YE YENİ PAZAR
TÜİK verilerine göre Türkiye'de 2024 itibarıyla 3 milyon 928 bin KOBİ faaliyet gösteriyor. Toplam girişimlerin yüzde 99,6'sını oluşturan bu işletmeler, istihdamın yüzde 68,5'ini, üretim değerinin ise yüzde 39,8'ini gerçekleştiriyor. KOBİ'lerin 2024 yılındaki ihracatı 76 milyar dolara ulaşırken, bunun yüzde 48'i Avrupa ülkelerine yapıldı. Yaklaşık 36,5 milyar dolarlık Avrupa ihracatı, yeşil dönüşümün küçük üreticiler açısından önemini artırıyor. Avrupa Birliği'nin 2026 itibarıyla kesin uygulama dönemine geçen Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, özellikle demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi sektörlerde karbon emisyonlarını yeni bir maliyet unsuruna dönüştürüyor.

RÜZGÂR TÜRBİNLERİNDE ANADOLU İMZASI
Yeşil dönüşümün KOBİ'lere sunduğu en somut fırsatlardan biri rüzgâr enerjisi. Türkiye'nin rüzgâr enerjisi kurulu gücü Ağustos 2026 itibarıyla 15 bin 434 megavata ulaştı. Türkiye Rüzgâr Enerjisi Birliği'nin verilerine göre ülkede 5 kule üretim tesisi, 2 kanat fabrikası ve çok sayıda türbin bileşeni üreticisi bulunuyor. Rüzgâr santrallerinin arkasında çelik konstrüksiyon, bağlantı elemanları, elektrik panoları, kablolama, güç elektroniği, mühendislik ve bakım hizmetlerinden oluşan büyük bir tedarik ağı yer alıyor. Özellikle İzmir, Balıkesir, Manisa, Bursa ve Kocaeli'deki sanayi işletmeleri için yeni üretim ve ihracat fırsatları ortaya çıkıyor. Otomotiv sektörüne metal parça üreten bir KOBİ, gerekli teknik standartları sağlayarak rüzgâr türbinlerinin de tedarikçisi olabilecek kapasiteye ulaşabiliyor.

200 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HEDEFİ
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın yol haritasına göre Türkiye, 2035 yılına kadar enerji dönüşümüne 200 milyar dolarlık yatırım yapılmasını hedefliyor. Aynı dönemde rüzgâr ve güneş enerjisinde toplam 120 bin megavat kurulu güce ulaşılması planlanıyor. Bu yatırımların tamamı KOBİ'lere yönelik olmasa da santral kurulumundan ekipman üretimine, elektrik altyapısından dijital izleme sistemlerine kadar geniş bir yan sanayi pazarı oluşturması bekleniyor. Yerli üreticilerin bu pazardan alacağı pay, uluslararası kalite standartlarına uyum ve büyük enerji şirketleriyle kurulacak tedarik ortaklıklarına bağlı olacak.

YEŞİL SANAYİYE 450 MİLYON DOLAR
KOBİ'lerin dönüşümünü hızlandırmak amacıyla finansman mekanizmaları da devreye alınıyor. Dünya Bankası destekli Türkiye Yeşil Sanayi Projesi'nin toplam bütçesi 450 milyon dolar. Proje kapsamında KOSGEB'e 250 milyon dolar, TÜBİTAK'ın yeşil inovasyon faaliyetlerine ise 175 milyon dolar kaynak ayrıldı. TÜBİTAK'ın 2026 yılı Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı'nda mikro ve küçük işletmeler için 15 milyon TL, orta ölçekli işletmeler için 24 milyon TL proje bütçesi üst sınırı belirlendi. KOBİ'lere yönelik destek oranı yüzde 80'e kadar çıkabiliyor. Kaynaklar enerji verimliliği, yenilenebilir enerji, atık yönetimi ve düşük karbonlu üretim teknolojileri açısından önem taşıyor.

GİRİŞİMCİLERE KARBON EKONOMİSİ
Yeşil dönüşüm, teknoloji girişimcileri için de yeni bir pazar oluşturuyor. Fabrikaların karbon ayak izini hesaplayan yazılımlar, yapay zekâ destekli enerji yönetim sistemleri, atık ısı geri kazanım teknolojileri ve endüstriyel geri dönüşüm çözümleri öne çıkıyor. KOSGEB'in COP31 hazırlıkları kapsamında duyurduğu hızlandırma çağrısında, uygun programlar için 6.5 milyon TL'ye kadar geri ödemeli destek öngörüldü. Temiz enerji, karbon yönetimi ve döngüsel ekonomi alanlarında çalışan girişimlerin uluslararası yatırımcılarla buluşturulması hedefleniyor. Antalya'daki zirve, Türkiye açısından yalnızca iklim diplomasisinin değil, yeni sanayi ortaklıklarının da buluşma noktası olacak.