Ülkeler hazırlıklara başladı! Dijital para geliyor

Dünyada 5G teknolojisinde önde giden Çin, dijital para sistemini de ilk hayata geçiren büyük ekonomi olmaya doğru gidiyor. Halihazırda Alipay ve WeChat ile dijital ödeme sistemine aşina olan Çin halkı, koronavirüs karantinası sırasında e-ticarete, dolayısıyla dijital ödeme sistemlerine daha fazla yönelmiş. Corona virüsü salgını sonrası 'Dijital para' geliyor! Dijital para nasıl kullanılacak? | Video Milliyet'ten Ali Ağaoğlu'nun haberine göre; 2014'ten bu yana dijital para geliştirmelerine başlamış olan Çin yeni ekonomi bölgesi olan Xiong'an'da dijital Renminbi kullanımını başlatıyor. İlk pilot bölgede 38 milyondan fazla nüfus var. Akıllı telefonlardaki elektronik cüzdan uygulamalarına yüklenecek olan e-RMB (e-Renminbi) ilk aşamada küçük ölçekli ödemelerin yapılmasına izin verecek. Elinde nakit bulunduranların da bu nakitlerini dijital paraya (e-RMB) dönüştürülmesine doğal olarak izin verilecek. Küresel anlamda dijital paraya geçen büyük ekonomilerden ilki olan Çin'de bazı kamu görevlileri mayıs ayından itibaren ücretlerini e-RMB olarak alacaklar. KRİPTO PARA DEĞİL Dijital paralar ile kripto paraları karıştırmayalım! Zira dijital paralar, hali hazırda kullanılan ulusal paraların yerini alacak. Aslında halihazırda hepimiz dijital para kullanıyoruz. Bankadaki IBAN hesaplarımızın arasında gidip - gelen paralar zaten dijital para. Kripto paralar Ulusal Merkez Bankaları dışındaki blokchain sistemlerinde madenciliği yapana verilen 'ödül paralar' ve arkalarında herhangi bir otorite yok (Bu konuya başka bir yazıda değineceğim!). Dijital paraların ise öyle değil, arkalarında yine merkez bankaları olacak. MERKEZ BANKASI BKM'YE HAKİM ORTAK Geçtiğimiz haftanın pek de dikkati çekmeyen gelişmelerinden birisi de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) Kasım 2019'da yapılan bir yasa değişikliğine dayanarak Bankalararası Kart Merkezi'ne (BKM) hakim hissedar olarak ortak olmasıydı. Yapılan açıklamada ilgili kanuna atıfta bulunularak '... Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına (TCMB) 'ödeme ve menkul kıymet mutabakat sistemlerinin kesintisiz işletimini sağlamak amacıyla sistemik öneme sahip kurulmuş veya kurulacak sistem işleticilerine hissedar olabilme' yetkisi verilmiştir. TCMB, ödemeler altyapısına ve yenilikçi iş yapış yöntemlerine ilişkin önemli geliştirme alanları belirlemiştir. Bu doğrultuda yapılacak çalışmalar açısından BKM'nin, mevcut durumda üstlendiği ve temel olarak kartlı ödemeler alanına odaklanan rollerine ilave olarak önemli görevler üstlenmesi planlanmaktadır' denilmiş. HAZIRLIK YAPIYOR 'Geliştirme alanları ve önemli görevlerden' kastın yeni dünyadaki ödeme yöntemlerinde yaşanacak değişimler, dijital paraların virüs sonrasında çok daha hızlı bir şekilde hayatımıza girecek olmasına hazırlık olacağını varsayıyorum. Zira yine 2019 yılında yapılan kanuni değişiklikle ödeme sistemleri ve bunları işleten elektronik para şirketlerinin denetim ve düzenlemesi BDDK'dan TCMB'ye alınmıştı. TCMB artık Türkiye'deki tüm ödeme sistemlerinin tek yasal düzenleyicisi ve denetleyicisi oldu. İŞTE 6 TERCİH SEBEBİ Negatif faiz için birebir... Koronavirus salgını sırasında paraların virüsü taşıdığı; bu nedenle nakit kullanımından insanları soğutmak için bu virüsün yayıldığına kadar varan komplo teorileri türetildi. Doğru olduğunu düşünmüyorum! Dijital paraların gelişinin hızlanmasının bana göre çok farklı sebepleri var: 1-) Nakit para sistemde oldukça, negatif faiz politikası çalışmıyor! Merkez bankaları politika faizlerini eksiye düşürerek tasarruf sahiplerini bir anlamda 'cezalandırarak' tüketime veya yatırıma yönlendirmeye çalışıyorlar. Ancak güven sorunu yaşayan tasarruf sahipleri tüketim veya yatırım yerine parasını bankadan çekip, kasaya ya da yastık altına koyuyor. Böylelikle negatif faize maruz kalmıyor. Ama bu da MB politikalarını işlevsizleştiriyor. En azından negatif faizin işlevini görebilmesi için nakit paranın ortadan kalkması lazım! PARAYA SON KULLANMA TARİHİ 2-) 'Son kullanım tarihli para' yaratılabilecek! Gelişmiş devletlerin birçoğu vatandaşlarının hesaplarına doğrudan para 'indirdiler'. ABD 80 milyon vatandaşının hesaplarına 1200'şer dolar yatırdı. Bu çekler dağıtılmadan önce yapılan bir ankette yüzde 60 oranında 'biriktiririm' yanıtı çıkmıştı. Kriz zamanlarında gelecek endişesi ile tasarruf güdüsü artar. Ancak bu güdü, dağıtılan paraların arzu edildiği gibi ekonomiye tüketim olarak dönmesini engelliyor. Bunun önüne geçebilmek için dijital para sayesinde 'son kullanım tarihli' para üretilebilecek. Örneğin 3 ayda harcamadığınız kısmın yüzde 25'i, 6 ay içinde harcamadığın kısmın yarısı hesabınızdan düşülecek denebilecek. Biraz daha büyük ölçekte şirketler, kurumlar için yıllara sari olarak da tasarlanabilir. Dijital paralar bu konuda önemli esneklikler getirecek. KURUŞUNA KADAR TAKİP EDİLİR 3-) Yolsuzlukla mücadele kolaylaşacak! Dijital paranın her bir kuruşuna 'kuyruk (string)' eklenebilecek. Bu sayede o kuruş ilk defa MB'ndan çıktıktan sonra nerede, ne zaman, kimden kime ödenmiş bilgisi takip edilebilecek. Kuantum bilgisayar teknolojisi geliştikçe bu çok daha kolaylaşacak. Böylelikle dünya üzerinde ağırlıklı olarak nakit ödenen rüşvet veya benzeri 'ödemeler' artık kolaylıkla takip edileceğinden bu konuda önemli kazanımlar olacak. KALPAZAN YOK 4-) Kalpazanlıkla mücadeleye gerek kalmayacak! Nakit para ortadan kalktığında 'kalpazanlık mesleği' tarihe karışacak. Ne MB'ları nakit paraları taklit edilmesin diye daha güvenli hale getirmek için uğraşacak, ne de kalpazanlar bunları taklit etmekle... Diyebilirsiniz bu sefer de bilgisayar korsanları (hacker'lar) devreye girecek. Sanırım bu konuda haklısınız. Ancak MB eliyle yürütülecek güvenlik sistemleri ve bizlerin 'dijital okuryazarlığımız' arttıkça bu riskin yönetilebileceğini düşünüyorum. (Farklı MB'larının sistemlerini hack'lemek için siber saldırı trafiği de mutlaka katlanacaktır!) ÇOK DÜŞÜK KOMİSYON 5-) Düşük işlem komisyonları olacak! Özellikle akıllı telefonlar üzerinden anında yapılacak ödemeler; bankacılık işlem komisyonlarından (Kredi kartı komisyon, kart bedelinin esnafın hesabına geç geçmesi vb) havale masraflarından ve işlem maliyetlerinden tasarruf sağlayacak. Özellikle küçük esnafı ve düşük birim fiyatlı ürün satanları (örneğin simitçi, kestaneci...) çok rahatlatacak. Bankacılar için kötü; bireyler, esnaf ve KOBİ'ler için iyi haber. 'BÜYÜK VERİ' MERKEZ'DE 6-) 'Büyük Veri (Big Data) merkez bankalarına akacak! Çin'de olsun, ABD'de (Fed) olsun ve hatta geçtiğimiz hafta TCMB'nin BKM'de hakim ortak olması ülke ekonomisindeki tüm faaliyetlerden anında haberdar olmasını da beraberinde getirecek. Evet bir anlamda 'Büyük Birader' hepimizi izliyor olacak (gerçi şu anda da izliyor!) ama bunun MB'larına, ekonomi politika yapıcılarına değişimleri anlamak açısından çok daha fazla bilgi sağlama açısından önemi olacak. Ekonominin nabzı Hadi abartmayalım saatlik veya günlük değil ama haftalık para ve maliye politikası kararları bile alınabilecek hale gelecek. Zira ödeme sistemlerinden üretilen bilgiler doğrudan ekonominin nabzını tutmak anlamına gelecektir. İnsanlar gıda tüketimlerini artırdılar mı, ülkenin ortalama kilosu mu yükseliyor yoksa enflasyondan mı kaynaklanıyor. Bu enflasyon gıda arz güvenliği nedeniyle mi yoksa lüks gıdaya yönelimden dolayı mı oluyor? Akaryakıt harcamalarından ekonominin hızlanıp, yavaşladığını anlamaya kadar birçok konuda politika yapıcılara yardımcı olacaktır.

Ülkeler hazırlıklara başladı! Dijital para geliyor

EN SON GALERİLER