Türkiye'nin kabusu: Koalisyon! Millet istikrarsızlığın bedelini canıyla ve malıyla ödedi

6'lı Masa denilen bir koalisyon projesi, yaklaşık bir yıldır Türkiye'nin gündemini meşgul ediyor. Bu proje, Türkiye'ye ekonomik, sosyal ve siyasal açıdan büyük zarar veren 1961- 2002 arasında yıkılan 20 koalisyon hükümetini hatırlatıyordu. Ancak bu kez 6'lı koalisyon 3 Mart'ta daha kurulmadan yıkıldı. Ardından 72 saat süren kirli pazarlık süreci yaşandı. Türkiye'nin gözleri önünde cumhurbaşkanlığı yardımcılıkları, bakanlıklar, miletvekilliği pazarlıklara malzeme yapıldı. Türkiye tarihinde hiç hatırlamak istemediğimiz koalisyonlu yılların adeta bir fragmanını izlemiştik. 6'lı koalisyonun kazanması durumunda 15 Mayıs'ta nasıl bir Türkiye'ye uyanacağımızın da ilk işaret fişeğiydi bu. 1 cumhurbaşkanı, 7 cumhurbaşkanı yardımcısı, 6+1 farklı partiden kurulmuş olan bir bakanlar kurulu ile Türkiye'yi yönetmek mümkün mü? Yakın tarihimizde bunun çok acı tecrübeleri var. Şimdi hafızamızı tazeleyelim. Parlamenter sistemin kaçınılmaz bir sonucu olan koalisyonların Türkiye'de yarattığı istikrarsızlık ve kaosu hatırlayalım. Türkiye yaklaşık bir yıldır 6'lı Masa'nın koalisyon hayalini konuşuyor. Bu hayal, Meral Akşener'in 3 Mart'ta yarattığı kriz ile kısa sürede bir kâbusa dönüştü. Yaşadığımız bu siyasi kaos bize Türkiye'de kurulan 20 koalisyon hükümetinin ülkemizde yarattığı tahribatı hatırlattı. İLK HAYAL KIRIKLIĞI Bu nedenle 20 Kasım 1961'de CHP-AP arasında Türkiye'nin ilk koalisyon hükümeti kuruldu. Türkiye'nin bu ilk siyasi deneyimi tam bir hayal kırıklığı ile sonuçlandı. Darbeci askerlerin dayattığı Çankaya Protokolü ile kurulan ilk koalisyon hükümetinin ömrü sadece 7 ay sürdü. 1963'TE SİYASİ KAOS Kısa sürede koalisyon ortakları arasındaki anlaşmazlıklar gün yüzüne çıktı. Bu kez siyasi tartışmalar daha sertti. Polemikler medya üzerinden yürüyor ve sorunlar giderek derinleşiyordu. YTP ve CKMP İnönü'yü suçlayarak hükümetten çekildi. 9'uncu hükümet, ardında bir siyasi enkaz bırakarak 18 ayda yıkıldı. KRİZ BÜYÜYOR Bu kez CHP'yi dışarıda bırakarak bir koalisyon arayışına gidildi. Demokrat Parti'nin mirasçıları AP, YTP, CKMP ve MP aralarında anlaştı ve Suat Hayri Ürgüplü hükümeti kuruldu. Askerler Demokrat Parti'ye yakın isimlere bakanlık verilmesine izin vermedi. Bu koalisyon kabinesi ülkeyi sadece 8 ay yönetebildi. DARBECİLER KRİZ ÇIKSIN DİYE PUSUDA BEKLİYOR Kriz çıkmaması için Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay'ın Cumhurbaşkanlığı'na getirilmesi dayatmasını kabul etti. Sivil siyaset bir kez daha hür iradesiyle karar alamamıştı. AP, 1969 seçimlerinde yüzde 46.5 oy alıp 256 milletvekili çıkarmıştı. Demirel vakit kaybetmeden hükümeti kurdu. Darbeler, siyasi çalkantılar ve muhtıralarla dolu bir zorlu süreç onu bekliyordu. 27 Mayıs darbesinin ardından Albay Talat Aydemir'in gerçekleştirdiği iki darbe girişimi atlatılmış olsa da ordu içindeki cuntalar 1970'lerin başında yeniden hareketlenmişti. İlk siyasi krizde harekete geçmek için pusuda bekliyorlardı. AP'li 41 vekil bütçe görüşmelerinde güvenoyu vermedi ve AP Hükümeti 11 Şubat 1970'te düşürüldü. Başbakan Demirel dışarıdan aldığı destekle hükümeti yeniden kurunca siyasi kriz ucuz atlatıldı. Ancak darbeciler bir kez harekete geçmişti. Uzun zamandır Demirel Hükümeti'nden rahatsız olan askerler ilk siyasi krizde Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç'ı ikna edip bir muhtıra yayınladı. Artık Demirel için istifadan başka bir çıkış yolu kalmamıştı. İdris Kardaş 'Hükümet, Koalisyon ve Cumhurbaşkanlığı Krizleri' kitabında süreci detaylıca anlattı. 12 MART MUHTIRASI'NIN DAYATTIĞI KOALİSYON Bu hükümet asla yürüyecek bir formül değildi. Bakanlar teker teker istifa etti. Askerlerin dayattığı bu hükümet 8.5 ayda son buldu. Ancak askerler Nihat Erim isminde ısrar ediyordu. Koalisyona destek veren partilere uyarı niteliğinde ağır mektuplar gönderildi. Tehdit işe yaramadı. Başbakan Erim istifaları durduramadı ve 5 ay sonra yeniden istifa etti. Tüm dayatmalara rağmen bir koalisyon hükümeti daha yıkılmıştı. MİLLETVEKİLLERİNE ÖLÜM TEHDİTLERİ Cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk günü asker Meclis'i kuşatır ve milletvekilleri ölümle tehdit edilir. Emekli Oramiral Fahri Korutürk, Cumhurbaşkanı seçilir. Seçimden bir gün sonra Ferit Melen Hükümeti istifa eder ve 9 ay yaşayacak olan Naim Talu Hükümeti kurulur. 'KOALİSYONU KURAMAZSANIZ DARBE OLUR' Ecevit'in bir yurtdışı görevinde veâaletini Necmettin Erbakan yerine CHP'li bakana verince 19'uncu ayında hükümet dağıldı. Türkiye, koalisyon hükümetlerinin verdiği ekonomik, sosyal ve siyasi hasarlarla hızla 12 Eylül darbesine doğru sürükleniyordu.

Türkiye'nin kabusu: Koalisyon! Millet istikrarsızlığın bedelini canıyla ve malıyla ödedi

EN SON GALERİLER