Tarihi savunma paktı

Dün Suudi Arabistan'ın Mekke kentindeki Safa Sarayı'nda bir araya gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, "Mekke Ortak Savunma Anlaşması"nı imzaladı. Ankara, "bölgesel sahiplenme" doktrini kapsamında güvenlik ve caydırıcılık adımlarını sürdürürken anlaşma, üç ülkenin güvenlik işbirliğine yönelik yeni bir aşama olarak öne çıkıyor.
HERHANGİ BİR ÜLKEYİ HEDEF ALMIYOR: Anlaşma, üç ülkenin savunma kapasitelerini birleştirerek kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlıyor. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkını temel alan düzenleme, herhangi bir ülkeyi hedef almıyor. Diyalog kanallarının açık tutulması, külfet paylaşımı ve ortak güvenlik anlayışı esas alınıyor.
STRATEJİK DÖNÜM NOKTASI: Türkiye açısından stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendirilen Mekke Anlaşması'nın NATO üyeliğine veya diğer bölgesel ortaklıklara alternatif olmadığı, mevcut yükümlülükleri tamamlayıcı nitelik taşıdığı belirtiliyor.
EKONOMİK İSTİKRAR VE ENERJİ GÜVENLİĞİ: Türkiye'nin bölgesel nüfuzu ve tecrübesinin Suudi Arabistan ve Pakistan'ın imkânlarıyla birleştirilmesiyle ekonomik istikrar ve enerji güvenliğinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
TECRÜBESİNİ GÜÇLÜ AKTÖRLERLE BİRLEŞTİRDİ: Türkiye, değişen uluslararası güvenlik ortamında işbirliği seçeneklerini çeşitlendiren bir düzenlemeye imza attı. Anlaşmanın Türkiye'yi başka çatışmalara sürüklemeyeceği, aksine bölgesel etkisini ve tecrübesini güçlü aktörlerle birleştireceği belirtiliyor.

ASKER GÖNDERME ULUSAL KARAR: Mekke Anlaşması, Türk askerinin her bölgesel krize otomatik olarak gönderilmesi anlamına gelmiyor. Kuvvet kullanımı ve askeri harekât kararları, Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal düzeni ve ulusal karar mekanizmaları çerçevesinde alınacak.
ANADOLU'DAN RİYAD'A: Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki işbirliği; ortak tarih, inanç, kardeşlik ve dayanışma bağlarının stratejik karşılığı olarak değerlendiriliyor. Mekke Anlaşması, Anadolu'dan Hicaz'a, İslamabad'dan Riyad'a uzanan bir işbirliği hattı oluşturuyor.
BÖLGESEL SAHİPLENME: Mekke Anlaşması, artan bölgesel ve uluslararası güvenlik tehditlerine karşı ortak mücadele zemini oluşturmayı amaçlıyor. Üç ülkenin birbirlerinin güvenliğini destekleme taahhüdünün yanı sıra savunma sanayii işbirliğinin ve askeri birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi öngörülüyor.
TERÖRSÜZ BÖLGE: Anlaşmanın saldırgan bir askeri cephe veya çevreleme girişimi olmadığı, bölgesel istikrarı ve "Terörsüz Bölge" hedefini destekleyen savunma odaklı bir düzenleme olduğu belirtiliyor. Savunma sanayii işbirliği ve askeri birlikte çalışabilirlik de anlaşmanın temel unsurları arasında yer alıyor.
ORTAK İRADE VURGUSU: Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Pakistan İslam Cumhuriyeti Başbakanı Muhammed Şahbaz Şerif, Mekke'deki Safa Sarayı'nda bir araya geldi. Görüşmelerin ardından üç ülke, kolektif güvenliği güçlendirme ve bölgede barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etme iradesini ortaya koyan Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı.
BİRİNE SALDIRI ÜÇ ÜLKEYE SAYILACAK: Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri, üç devletten herhangi birine yönelik silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılması. Düzenleme, her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi ve üç ülke arasındaki savunma işbirliğini tüm boyutlarıyla geliştirmeyi öngörüyor.

MEKKE ANLAŞMASI NELER İÇERİYOR?
Üç devletten herhangi birine saldırı hepsine karşı yapılmış sayılacak.
Amaç; her türlü saldırganlığa karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmek.
Üç devlet arasındaki savunma işbirliği tüm boyutlarıyla geliştirilecek.
Herhangi bir ülkeye karşı değil bölgedeki güvenliğin teminatı olacak.
BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca meşru müdafaa hakkını temel alıyor.
Diğer bölge ülkelerinin katılımına açık işbirliği zemini var.
Ortak askeri mekanizma kurulacak.
Karşılıklı savunma ve askeri tatbikatlar yapılacak.
Küresel barışa katkı sağlayacak.
"Terörsüz Bölge" hedefine katkı sunacak.
NATO'ya alternatif değil.
İhracat ve enerji tedarik süreçlerine ivme kazandırılacak.
Türk askerinin gönderilmesi ulusal karar mekanizmalarına bağlı.
Anlaşma savunma sanayiinde işbirliği, askeri koordinasyon ve ortak tatbikatlar yapılmasını öngörüyor.

3 ÜLKENİN DERİN ASKERİ İŞBİRLİĞİ VARDI
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, Mekke Anlaşması öncesinde de ikili savunma işbirlikleri yürütüyordu. Türkiye ve Pakistan özellikle 15 Temmuz sonrasında askeri işbirliğini artırdı. MİLGEM projesi sürerken Pakistan, Türkiye'nin insansız teknolojilerini de tedarik etti. Türkiye ile Suudi Arabistan arasında ise helikopter ortak üretimi ve insansız hava araçları başta olmak üzere çeşitli projeler hayata geçirildi. Pakistan'ın 16 uçaklık filosu ve hava savunma sistemleri Suudi Arabistan'a konuşlandırıldı; Pakistan ayrıca ülkede asker bulunduruyor.

KARDEŞLİK MESAJLARI
Anlaşma mübarek cuma gününe denk getirildi. Kabe-i Muazzama'da kılınan cuma namazında 'Müminler Ancak Kardeştirler' konulu hutbe okutuldu. Türkiye'deki camilerde de cuma namazında "Kardeşlik" başlıklı hutbe okutuldu. Hutbede, "Savaşların farklı bölgelere yayıldığı, İslam coğrafyasında kan ve gözyaşının hakim olduğu, ülkemizin ateş çemberinin içine çekilmek istendiği bir dönemde istikbalimiz, kardeşliğimize bağlıdır" ifadesi kullanıldı.

TARİHİ BİR ADIM CUMHURBAŞKANI
Yardımcısı Cevdet Yılmaz, anlaşmayı bölgenin güvenlik mimarisine katkı sağlayacak "tarihi bir adım" olarak nitelendirdi. Yılmaz, anlaşmanın stratejik işbirliklerini daha ileri taşıdığına dikkat çekti. İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise iradenin üç ülkenin güvenlik mimarisinin dayanışma içinde inşa edilmesi anlamına geldiğini ifade etti.

BENZERİ AZERBAYCAN'LA YAPILDI
Türkiye'nin bölgesel güvenlik işbirliklerinden biri de 5 yıl önce Azerbaycan'la imzalanan Şuşa Beyannamesi oldu. Türkiye ile Azerbaycan toprak bütünlüklerine gelebilecek tehdide karşı ortak hareket etme kararı aldı.