Kapalı kapılar ardında ebeveynlik
Bahar Eriş, Beni Sal Ama Yanımda Kal kitabında ergenlik dönemini, ebeveyn ve çocuk arasındaki güven, özgürlük ve sınır ilişkisi üzerinden ele alıyor
İnsanoğlunun kapıldığı en kusursuz yanılsamalardan biri, bir çocuğu özenle döşenmiş bir odada, iyi seçilmiş kelimelerle ve planlı bir sevgiyle sonsuza dek evcilleştirebileceğine inanmasıdır. Yıllarca ilmek ilmek işlenen o steril aile tablosu; günün birinde beklenmedik bir bakışla, masaya düşen keskin bir sessizlikle ya da evin koridorunda yankılanan hırçın bir adımla çatırdar. Dün dizinizin dibinde dünyayı sizin gözlerinizle izlemekten keyif alan o küçük insan, artık kendi kalesini kurmakta ve surlara sizi yaklaştırmamaktadır. Bahar Eriş, Alfa Yayınları etiketiyle okurla buluşan çalışması Beni Sal Ama Yanımda Kal ile bizi tam da bu yanılsamanın iflas ettiği eşikte, evin o kapanan kapısının önünde durup düşünmeye çağırıyor.
Kitabın açtığı tartışma, ergenliği geçici bir davranış bozukluğu ya da bastırılması gereken bir isyan dalgası olarak gören klasik terbiye refleksini temelden sarsıyor. Eriş meseleyi kapalı kapılar ardındaki münferit bir aile krizi gibi sunmak yerine, âdeta çağdaş bir ekosistem eleştirisi kurguluyor. Bir yanda erken çocukluğun sokak oyunlarından mahrum bırakılıp aşırı korumacı bir fanusa kapatılan, diğer yanda ergenlikte akıllı telefonların insafına terk edilen bir kuşak var. Yazar, Bronfenbrenner'ın ekolojik sistemler yaklaşımından beslenerek okullardaki başarı fetişizmini ve dijital dünyanın yalnızlığını masaya yatırıyor. Sayfalar boyunca hissettiğiniz şey bir suçlanma duygusu değil; modern hayatın bireyselleşme adına hepimizi nasıl desteksiz bıraktığına dair sarsıcı bir yüzleşme.
Üslup bahsinde ise karşımızda didaktik, bir kürsüye çıkıp parmak sallayan bir uzman yok; aksine, kendi yanılgılarını saklamayan canlı bir anlatıcı var. Metnin ritmi, nörolojik bulguların nesnelliği ile gündelik hayatın telaşı arasında ustalıkla salınıyor. Prefrontal korteksin devrelerinden bahsederken aniden mutfaktaki taşan çorbanın telaşına ya da dikiz aynasından yapılan o kaçak göz temaslarına geçiveriyor. Kitapta yer verilen anne ve baba anlatımları da metne steril bir ders kitabı havası yerine, kimi zaman bıkkın kimi zaman çaresiz ama her daim sahici, çok sesli bir koro tınısı katıyor.
SINIRDA DURABİLMEK
Metnin en cesur tarafı ise eleştirel dürüstlüğünde gizli. Eriş empatik iletişimin, ortak çözümlerin önemini savunduğu kadar, hayatın bazen bu rasyonel pedagojik reçeteleri nasıl hükümsüz kıldığını da gizlemiyor. Yazarın işaret ettiği üzere, günümüzün sürekli anlayışlı olma zorunluluğu, yetişkinin kendi sınırlarını ve tükenmişliğini görünmez kılabiliyor. Psikolog Susan David'in kitapta yer bulan o çarpıcı tespiti, bu tek taraflı anlayışın maskesini düşürüyor: "İnsanlara 'Sadece pozitif ol' dediğimizde, aslında onlara 'Benim rahatım, senin gerçekliğinden daha önemli' demiş oluyoruz." Yazar bütün çatışmaları pembe bir tülle örtmüyor; bazen en doğru ebeveynliğin, çocuğun gözünde "kötü insan" olmayı göze alabilen bir sınır koyuculuktan geçtiğini cesurca vurguluyor. Bu cesur fikir, sınır koymanın o zorlu ve gerilimli anlarını daha ayrıntılı gösterecek kadar geniş yer bulsaydı, okurun elinde fırtına anları için daha somut bir tutamak kalabilirdi.
Beni Sal Ama Yanımda Kal, raflarda basit bir kişisel gelişim kılavuzu olarak değil, modern insanın aidiyet ve sınır krizine ayna tutan kültürel bir metin olarak duruyor. Çünkü bu metin boyuna Eriş, bir genci hizaya sokmanın yollarını anlatmaktan ziyade onunla ilişkide kalmanın bedelini ve değerini hatırlatıyor. Robert Brault'nun o veciz sözündeki gibi, vicdan çoğu zaman iç sesten çok annenin sana bakışını hatırlamaktır. Günün sonunda zihninizde kalan asıl tortu, kale kurulurken o surların dışında, kapıyı zorlamadan ama oradan ayrılmadan, sarsılmadan durabilmenin ne denli ağır ama soylu bir sorumluluk olduğu gerçeği.
EN SON HABERLER
- 1 Dua niyetine soykırım ve şahitlik
- 2 Romanların unutulmaz öğretmenleri
- 3 Bir diriliş eri: Güneyli çocuk!
- 4 Erzincan’da 600 çocukla buluştuk
- 5 Silahlar sustuktan sonra kitaplar konuştu
- 6 Bir kitap bin hayal
- 7 Bir yazarı anlamak için kütüphanesine bakmak gerek
- 8 Siyasetin görünmeyen yüzüne yolculuk
- 9 Sayılara sığmayan insan
- 10 Kimin yıldız olacağına başkaları karar verir