1 Mayıs’ta çalışan işçinin ücretini ödemeyen işverene ceza kapıda!

1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü gibi ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma düzeni, 4857 sayılı İş Kanunu ile koruma altına alınmıştır. Bu günlerde çalışan işçilere hak ettikleri ek ücretin ödenmemesi, işverenler açısından hem mali sorumluluk hem de ciddi idari yaptırım riski doğurmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun "Genel Tatil Ücreti" başlıklı 47. maddesinde; "Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir." hükmü yer almaktadır.

Buna göre işçi, resmi tatilde çalışmasa dahi o günün ücretine hak kazanmaktadır; çalıştırılması halinde ise normal ücretine ek olarak bir günlük daha ücret elde etmektedir. Yani uygulamada "çift yevmiye" sistemi söz konusu olmaktadır.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye ek ücretinin ödenmemesi, işveren açısından yalnızca bir ücret borcu anlamına gelmemektedir. Her ne kadar 4857 sayılı İş Kanununda bu fiile ilişkin özel bir ceza maddesi açıkça düzenlenmemiş olsa da; yargı kararları ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı uygulamalarında bu durum "ücret hükümlerine aykırılık" kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu çerçevede:

• Genel tatil ücretini ödemeyen işveren hakkında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 102. maddesi kapsamında idari para cezası uygulanabilmektedir.
• Söz konusu cezalar, ücreti ödenmeyen her işçi ve her dönem bakımından ayrı ayrı değerlendirilebilmektedir.

Ayrıca genel tatil çalışmalarına ilişkin ücretler SGK primi ve gelir vergisi (stopaj) matrahına dahil olduğundan, bu ödemelerin bordrolara yansıtılmaması işveren açısından SGK ve vergi idaresi nezdinde geriye dönük prim, vergi, faiz ve idari yaptırım riskini de beraberinde getirebilmektedir.

Sonuç olarak,

İşverenlerin, 1 Mayıs gibi resmi tatil günlerinde yapılan çalışmalara ilişkin ücretleri eksiksiz ve usulüne uygun şekilde ödemeleri büyük önem taşımaktadır. Aksi halde işçi, ücret alacağı talebinin yanı sıra iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme hakkına da sahip olabilmektedir.

ESNEK ÇALIŞANA DA ÇİFT YEVMİYE

Kısmi süreli ve çağrı üzerine çalışan işçilerin de ulusal bayram ve genel tatil günlerinde önemli ücret hakları bulunmaktadır. İş sözleşmesinde çalışacağı günler belirlenen bir işçi, resmi tatil gününde çalıştırılırsa normal ücretine ek olarak bir günlük daha ücret kazanır. Yani 1 Mayıs'ta çalışan esnek çalışanlara da çift yevmiye ödenmesi gerekir.

Ancak resmi tatil günü, işçinin sözleşmeye göre normal çalışma gününe denk geliyorsa ve işçi çalıştırılmıyorsa işçi o günün ücretine yine hak kazanır. Buna karşılık işçi, sözleşmede çalışmayı kabul ettiği halde geçerli bir neden olmaksızın işe gelmezse o gün için ücret talep edemez.

Esnek çalışma sistemlerinde en önemli nokta, ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarına ilişkin hükümlerin iş sözleşmesinde açık şekilde düzenlenmesidir. İş sözleşmesinde önceden hüküm bulunmasa bile işçinin sonradan onay vermesi halinde işveren resmi tatilde işçiyi çalıştırabilir; ancak bu durumda çalışılan süreler bakımından ayrıca genel tatil ücretinin ödenmesi gerekir.