Modern yaşam diyabeti artırıyor

Her yıl 14 Kasım, Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından Dünya Diyabet Günü olarak, anılıyor. IDF verilerine göre Türkiye'de yetişkinlerin yaklaşık yüzde 16'sı diyabetli. Dünya genelinde de ise bu oran yetişkin nüfusun yüzde 13-14'ü. Yani her 7 kişiden biri diyabetli. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ela Temeloğlu, diyabetin neden arttığını ve yaşam tarzı değişiklikleriyle nasıl yönetilebileceği konusunda önemli bilgiler verdi...

MODERN DÜNYANIN SALGINI
Prof. Dr. Temeloğlu, "İnsanlar fazla karbonhidrat tüketiyor, hareketsiz yaşam tarzı benimsiyor. Teknolojinin gelişmesiyle hareketlilik azaldı; yoğun çalışma temposu, dışarıdan yemek söyleme alışkanlığı ve hazır gıdalar sağlıksız beslenmeyi beraberinde getirdi" dedi.

ERKEN TEŞHİS SEYRİ DEĞİŞTİRİR
Diyabetin genellikle fark edilmeden geçen 5-6 yıllık bir ön dönemi olduğunun altını çizen Prof. Dr. Temeloğlu, şöyle dedi: "Bu prediyabet dönemi gözden kaçabilir. Ne kadar erken tanı koyulursa, diyabetin başlamış olan komplikasyonlarının önüne geçmek için o kadar zaman kazanılır. Pankreastaki beta hücreleri ne kadar erken korunursa, diyabetle yaşam süresi o kadar uzar. Çünkü beta hücreleri zarar gördükçe tedavi şansı azalır. Yaş ilerledikçe insülin üretimi düşer. Bu yüzden hiçbir belirti olmasa bile özellikle 40 yaş üstü kişilere yılda bir kez açlık kan şekeri, HbA1c ve idrar testlerini yaptırması önerilir. Erken tanı sayesinde önüne geçilebilir."

BU BELİRTİLERİ ÖNEMSEYİN
Diyabetin bazen doğrudan komplikasyonlarla ortaya çıkabildiğini söyleyen Prof. Dr. Temeloğlu, "Nedensiz nöropatik ağrıları, göz bulguları veya böbrek değerlerinde bozulma olan hastalar mutlaka diyabet açısından değerlendirilmelidir. Kadınlarda sık vajinal mantar enfeksiyonları, sık tekrarlayan ayak mantarı enfeksiyonları da diyabetin işareti olabilir. Ayrıca genç kişilerde koltuk altı, kasık gibi vücuttaki kıvrım bölgelerinde görülen renk koyulaşmaları da insülin direncinin belirtisidir. Bu kişiler genellikle dermatolojiye başvurur, ancak bu durum diyabet belirtisi olabilir" dedi.

DENGELİ BESLENİN HAFTADA 3 GÜN YÜRÜYÜN
PROF. Dr. Temeloğlu, dikkat edilmesi gerekenleri şöyle sıraladı:
Obeziteden uzak durun, sağlıklı ve dengeli beslenin.
Karbonhidrat ve şeker tüketimi sınırlanmalı, mümkünse şeker tamamen hayatımızdan çıkarılmalıdır.
Lifli besinleri ve meyveleri posasıyla birlikte tüketmek ise hem bağırsak sağlığına katkı sağlar hem de kalori alımını azaltır.
Haftada en az 3 gün yürüyüş, bisiklet ya da yüzme gibi egzersizler yapmak kas kütlesini korur ve diyabet riskini azaltır.
Sabah ve akşam belirli saatlerde uyuyup uyanmak, hormonal dengeyi korur. Gece 23.00'ten önce yatmak, en az 7 saat kaliteli uyku almak ve gece yemek yememek gerekir.
Stresinizi kontrol altına alın. Bu, kan şekeri dengesinin sağlanmasında da etkilidir.
Düzenli sağlık kontrolleri ile kan şekeri düzeylerini takip edin.

YÜKSEK RİSK GRUBUNDA BULUNANLARA ÖNERİLER
DIYABETİN, genetik yatkınlık taşısa bile önlenebilir bir hastalık olduğunu söyleyen Prof. Dr. Temeloğlu, "Genetik olan kısmı genellikle Tip 1 diyabet ile ilişkilidir ve bu bağışıklık sistemiyle alakalıdır. Ancak daha yaygın olan Tip 2 diyabet, genetik yatkınlıkla birlikte çevresel faktörlere bağlı gelişir. Bu nedenle sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve düzenli egzersizle genetik yatkınlığı olanlar diyabetin gelişmesini önleyebilir. Özellikle ailesinde diyabet öyküsü olanlar, fazla kilolu kişiler, hareketsiz yaşam sürenler gibi yüksek risk grubundaki kişilerin yaşam tarzı değişikliklerine erken yaşta başlaması büyük önem taşır" dedi.