Pembe gürültü, beynin temizlik sistemini harekete geçiriyor
Bilim insanları, uyku sırasında verilen kısa pembe gürültü seslerinin beyin omurilik sıvısının hareketini artırdığını belirledi. Araştırma, bu etkinin beynin atık maddeleri uzaklaştırma mekanizmasına katkı sağlayabileceğine işaret ediyor
Beyin, uyku sırasında gün boyunca biriken atık maddeleri temizlemek için kendi sistemini devreye sokuyor. Glifatik sistem adı verilen bu mekanizma, beyni beyin omurilik sıvısı (BOS) ile yıkayarak atık parçacıkların uzaklaştırılmasına yardımcı oluyor. Ancak uyku düzeninin bozulması ve yaşlanmanın doğal etkileri, bu süreci aksatabiliyor. Sonucunda zararlı maddeler beyinde birikebiliyor ve nörodejeneratif hastalık riski artabiliyor.
DÜŞÜK FREKANSLI SES
Science Translational Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, uyku sırasında beyin dalgalarıyla eş zamanlı verilen kısa pembe gürültü seslerinin BOS akışını artırabileceğini gösterdi. Araştırmada kullanılan pembe gürültü, düşük frekanslı seslerin daha baskın, yüksek frekanslı seslerin ise daha düşük seviyede olduğu bir ses türü olarak tanımlanıyor. Hafif statik sesini andıran bu gürültünün, uyku sırasında belirli beyin dalgalarıyla eşleştirilmesi hedefleniyor.
Araştırmacılar, uyku sırasında ortaya çıkan ve yavaş dalgalar olarak adlandırılan beyin aktivitesi dönemlerinin BOS akışından önce geldiğini biliyordu. Önceki çalışmalar, bu dalgaların zirve noktalarında pembe gürültü verilmesinin yavaş dalgaları güçlendirebildiğini göstermişti.
Araştırmacılar, seslerin bu etkiyi nasıl oluşturduğunu henüz tam olarak bilmiyor. Ekip, pembe gürültünün beynin uyku sırasında çevredeki seslere, örneğin yoldan geçen araçların çıkardığı gürültüye tepki vermesini önlemeye yardımcı olan özel bir yavaş dalga türünü harekete geçirebileceğini düşünüyor. Yavaş dalganın belirli bir aşamasında beyin daha az aktif hale geliyor ve daha az kan çekiyor. Bu sırada beyin omurilik sıvısının, kafa içindeki basıncın korunmasına yardımcı olmak üzere akışını artırdığı düşünülüyor.
Araştırmanın başyazarı, Boston Üniversitesi'nde doktora çalışmalarını kısa süre önce tamamlayan biyomedikal mühendisi Joshua Levitt, etkinin yalnızca pembe gürültüden değil sesin beyin dalgalarıyla eş zamanlı verilmesinden kaynaklandığını belirtti. Levitt, pembe gürültünün gece boyunca kesintisiz çalınmasının aynı sonucu vermeyeceğini vurguladı.
DENEYDE SESLER BEYİN DALGALARINA GÖRE AYARLANDI
Yeni araştırmada bilim insanları, katılımcıların uyku sırasında başlarına elektrot başlıkları yerleştirdi. Katılımcılar aynı zamanda manyetik rezonans görüntüleme cihazında uyudu. Araştırmacılar, bir algoritma yardımıyla pembe gürültüyü beyin dalgalarının zirve noktalarına denk gelecek şekilde ayarladı. Beyin taramaları, yavaş dalgalar sırasında pembe gürültü verildiğinde BOS akışının, ses verilmeyen kontrol dönemlerine kıyasla daha yüksek olduğunu gösterdi.
SAĞLIKLI BESLENEREK DİYABETTEN KORUNUN
14 Kasım Dünya Diyabet Günü'ydü. Her yıl iki milyondan fazla kişi diyabet ve bağlantılı sağlık sorunları nedeniyle hayatını kaybediyor. Hastalığın risklerine rağmen insanların yarısı diyabetli olduğundan haberdar değil.
Diyabet yani şeker hastalığı, kandaki tüm şekerin işlenememesinden kaynaklanıyor.
Vücuttaki şeker seviyesini dengeleyen insülin yetersiz salgılandığında ya da insüline cevap verilemediğinde kanda oluşan yüksek şeker bu hastalığa yol açıyor. Tedavisi olmayan diyabet kontrol altına alınmadığında kalp krizi, inme, körlük, böbrek yetmezliği gibi rahatsızlıklara yok açabiliyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonu'nun (IDF) 2024 verilerine göre ise dünyada 589 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Bunlar arasında hastalığının farkında olmadığı tahmin edilen kişi sayısı 252 milyon.
Diyabet hastalarının %75'i düşük ve orta gelirli ülkelerde. Diyabet konusunda yapılan son araştırmalara göre, hızla artan obezite ve sağlıkta yaygınlaşan eşitsizlikler nedeniyle dünya çapında diyabet hastalarının sayısı 2050 yılına kadar iki katından fazla artarak 1,3 milyarı aşabilir.
Birkaç farklı diyabet çeşidi bulunuyor. En yaygınları şu şekilde:
Tip 1 Diyabet: Pankreasın insülin üretimini bırakması, böylece kandaki glikoz miktarının artması durumunda ortaya çıkar. Bu durumun genetik ya da viral enfeksiyonların pankreastaki insülin üreten hücrelere zarar vermesinden kaynaklı olduğuna inanılıyor.
Tip 1, diyabet hastalarının yüzde 10'unu oluşturuyor.
Tip 2 Diyabet: Pankreasın yeterli miktarda insülin üretmemesinden ya da üretilen insülin hormonunun etkisiz olmasından kaynaklanıyor.
Bu genellikle orta ve ileri yaş dönemlerinde ortaya çıkıyor.
Ancak kilolu ve hareketsiz olan genç insanlarda da görülebiliyor.
BELİRTİLERİ NELER?
En yaygın belirtiler arasında şunlar bulunuyor:
Diyabet genetik ve çevre faktörlerine bağlı. Ancak sağlıklı beslenerek ve hareket ederek kan şekeri seviyenizi olması gerektiği gibi tutabilirsiniz. İşlenmiş gıdalar ve içeceklerden uzak durmak, beyaz unlu ekmeği kepekliye çevirmek ilk adım olmalı.
Rafine şeker ve tahılda besin miktarı az, çünkü lifli ve vitaminli kısımlarını kaybediyor.
Örneğin beyaz un, beyaz ekmek, beyaz pirinç, beyaz undan yapılmış makarna ve pastane ürünleri, şekerli içecekler, şekerlemeler, şekerli kahvaltılık gevrekler bu kategoriye giriyor. Sağlıklı bir yemek düzeninde, sebze, meyve, fasulye, kepekli ürünler tüketilir. Sağlıklı yağlar, kuruyemişler, omega-3 bakımından zengin ve yağlı somon ve sardalya gibi balıklar da buna eklenebilir.
EN SON HABERLER
- 1 Bu en kutsal görev vazgeçmeyin!
- 2 Modern yaşam diyabeti artırıyor
- 3 Zatürre 4’üncü ölüm nedeni: Dünyada 2.7 milyon can aldı
- 4 Emel Sayın'dan Yeşilçam nostaljisi
- 5 Ünlüler özel akşamda buluştu
- 6 COP31’den dünyaya nefes
- 7 Kolesterolü dengelеmenin son aşamalarındayız
- 8 Mevsimler değişti kış hastalıkları erken geldi
- 9 Kan kanserlerinde umut veren tedaviler
- 10 Ispanak ve balık tüketimi cildi gençleştiriyor