Giriş Tarihi: 20.11.2026

Ekran, sosyal yaşamın önüne geçmemeli

Uzmanlar ara tatilde artan ekran kullanımına karşı aileleri uyarıyor: “Çocukların ekranla geçirdiği süreden çok, ekranın günlük yaşamlarını nasıl etkilediğine dikkat edilmeli. Ekran kullanımı çocukların uyku, dikkat ve sosyal yaşam dengesini bozmamalı. Yaşa uygun içeriklerin olup olmadığı da kontrol edilmeli”

Atlas Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı'ndan Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ekran kullanımının çocukların gelişimine etkilerini anlatarak ailelere önemli önerilerde bulundu.

ETKİSİ HER DÖNEM FARKLI
Ekran kullanımının etkisinin her dönemde farklı şiddette ve önemde olduğunu söyleyen Dr. Öz, şu uyarıda bulundu: "Bebeklikte öğrenme yüz yüze ilişkiden, sesten ve dokunmaktan geçmektedir; ekran bunların yerini tutmaz, bu yüzden görüntülü konuşma dışında uzak durmak tedbirli bir yaklaşımdır. Bu dönemdeki ekran maruziyeti özellikle sosyal açıdan kritik bir öneme sahiptir. Erken çocuklukta bir yetişkin eşliğinde, yaşa uygun içerikler kontrollü bir şekilde izlenebilir; ancak tek başına izlenen hızlı videolar eğer karşılıklı oyunun ve sohbetin yerini alırsa dil ve dikkat becerileri sekteye uğrayabilir."

DİKKATİ ETKİLİYOR
Okul çağında dikkat işlevlerinin ön plana çıktığını ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, şunları söyledi:
"Yoğun ekran kullanımı, özellikle de kısa videolar, dikkat güçlükleriyle birlikte görülüyor; ancak bu birlikteliğin yönü yani ekranın mı dikkati zorladığı, yoksa dikkati zorlanan çocukların mı ekrana yöneldiği henüz net değildir. Bu dönemdeki ekran kullanımının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna doğrudan yol açtığı gösterilmemiştir; fakat bu tanıyı almış çocuklarda belirtileri belirginleştirebilir. Tanısı olmayan çocuklarda da yoğun ekran kullanımı, dikkat işlevlerini etkileyebilir. Ergenlikte ekran, arkadaşlık kurmanın ve kimlik arayışının başlıca alanıdır; aynı zamanda sürekli karşılaştırmaya, beğenilme kaygısına, siber zorbalığa ve uygunsuz içeriğe açık bir ortamdır. Bu nedenle ergenin ekranda ne kadar kaldığından daha fazla neyle karşılaştığı gözlenmelidir."
Tatil döneminde de kullanım süresinin mutlaka sınırlandırılması gerektiğini kaydeden Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, "Tatil dinlenme fırsatıdır; ancak dinlenmek, sınırsız ekran kullanımı demek değildir. Güncel verilere göre 6-15 yaş çocukların büyük çoğunluğu internet kullanıyor; en çok video izliyor, ardından ödev ve oyun için kullanıyor. Bu nedenle ilk olarak çocuğun ekranda ne yaptığına bakmak gerekir" dedi.

Dr. Öz, ara tatilde çocukların ekran kullanımını dengelemek isteyen ailelere şu önerilerde bulundu: "Ekran kullanımının süresini ve amacını çocukla birlikte belirleyin. Her gün en az bir ortak, ekran dışı etkinlik planlayın. Çocuğun uyku düzenini ve fiziksel hareketini koruyun. Yemek sırasında telefonunuzu bir kenara bırakarak örnek olun. Tüm kuralları bir anda uygulamak yerine küçük ve sürdürülebilir değişikliklerle başlayın."

BAĞIMLILIK RİSKİNE DİKKAT
Yoğun ekran kullanımının her zaman bağımlılık anlamına gelmediğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, değerlendirmede temel ölçütün geçirilen süre değil, günlük yaşamda ortaya çıkan işlevsellik kaybı olduğunu söyledi. Öz; ekran kapatıldığında aşırı öfke, sevilen etkinliklerden ve arkadaşlardan uzaklaşma, gizli kullanım, yalan söyleme, uyku düzeninde bozulma ve okul başarısında düşüş gibi belirtilerin birlikte ve sürekli görülmesi gerektiğine dikkat çekti.
Ekran süresini azaltmanın ani yasaklarla değil, çocukla iş birliği içinde yürütülmesi gerektiğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Fırat Öz, ailelerin öncelikle çocuğun ekranla ilişkisini anlamasının önemini vurguladı.

X
Sitelerimizde reklam ve pazarlama faaliyetlerinin yürütülmesi amaçları ile çerezler kullanılmaktadır.

Bu çerezler, kullanıcıların tarayıcı ve cihazlarını tanımlayarak çalışır.

İnternet sitemizin düzgün çalışması, kişiselleştirilmiş reklam deneyimi, internet sitemizi optimize edebilmemiz, ziyaret tercihlerinizi hatırlayabilmemiz için veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız.

Bu çerezlere izin vermeniz halinde sizlere özel kişiselleştirilmiş reklamlar sunabilir, sayfalarımızda sizlere daha iyi reklam deneyimi yaşatabiliriz. Bunu yaparken amacımızın size daha iyi reklam bir deneyimi sunmak olduğunu ve sizlere en iyi içerikleri sunabilmek adına elimizden gelen çabayı gösterdiğimizi ve bu noktada, reklamların maliyetlerimizi karşılamak noktasında tek gelir kalemimiz olduğunu sizlere hatırlatmak isteriz.