"Soğuk havanın küresel ısınmayla ilgisi yok"

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Coğrafya Bölüm Başkanı ve İklimbilimci Prof. Dr. Murat Türkeş, son günlerde yaşanan soğuk hava ve etkili kar yağışının küresel ısınmayla bir ilgisinin olmadığını söyledi.

Murat Türkeş, şu anda yaşanan mevsim değişikliklerinin iklimsel değişiklikle alakalı bir durum olduğunu kaydeden Türkeş, şöyle dedi:

''Yani günlük sıcaklık değişiminden mevsimlik değişimlere, yıllar arası değişimlere, 10 yıllık ve 100 yıllık değişimlere kadar tüm alan, zaman ölçeklerinde mevsimsel değişkenlik var. Örneğin kurak dönemler ve yağışlı dönemler, sıcak ya da kurak, soğuk ya da yağışlı dönemler, aslında iklimin kendi doğal değişkenliğinin sonucudur. Günümüzde bu iklim değişikliği kavramına yeni anlamlar yükledik. Başka türlü yorumlama gereksinimleri ortaya çıktı. Bu da insanın etkisiyle ortaya çıkan iklim değişikliğidir.''

KÜRESEL ISINMA

Prof. Dr. Murat Türkeş, sanayi devriminin devamında, fosil yakıtların yakılması, arazi kullanımı değişikliği ve madencilik etkinlikleri gibi insan etkinlikleri sonucunda atmosfere verilen sera gazlarının etkileşimiyle ortaya çıkan bir iklim değişikliğinin söz konusu olduğunu ifade etti. Türkeş, şöyle devam etti:

''Bunun en önemli, en algılanabilir sonucu, sıcaklık değişiklikleri, yani bizim popüler dille söylediğimiz haliyle küresel ısınma. Yani bir doğal iklim değişikliği, değişkenliği var. Bir de bunun üzerine, insan kaynaklı iklim değişikliği var. Günümüzde daha çok konuşulan, bu insan kaynaklı değişikliktir, atmosferdeki sera gazlarının ortaya çıkmasına bağlanan, yüzey özelliklerinin bozulması, ormanların tahrip edilmesi, buzulların erimesi gibi.

Doğal iklim değişikliğine ek olarak günümüzde, insanın neden olduğu bir iklim değişikliği daha var. Bunun en büyük özelliği ise sıcaklıkların, yüzey sıcaklıklarının ve altatmosfer sıcaklıklarının artmasıdır. Şiddetli sıcak hava olaylarının artması, deniz yüzeyinin kısmen yükselmesi, kara ve deniz buz ve buzullarının erimesi, özellikle kuzey yarım küredeki buzulların erimesi ve kar örtüsünün giderek azalması. Buna bağlı olarak da yangın riskinin artması gibi bir çok görünür ve doğrudan gözleyebildiğimiz sonuçları var.''

HAVA SOĞUKLUKLARI VE YAĞIŞLAR

Özellikle son bir haftaya kadar yağışlı, ancak ılıman hava koşullarının egemen olduğu bir sonbahar ve kış yaşandığını dile getiren Türkeş, bunun, genel atmosferdeki dolaşımla alakalı olduğunu bildirdi.

Türkiye'nin ve genel olarak Akdeniz Havzası'nın, doğrudan kuzey Atlantik'ten kaynaklanan, Akdeniz Havzası'nı ve Güney Avrupa'yı kullanarak Türkiye'ye gelen, yağış taşıyan orta enlem ve Akdeniz alçak basınçlarının etkisinde kaldığını vurgulayan Türkeş, şunları kaydetti:

''Kuzeyli dolaşım zayıf oldu, güneyli ve güney batılı dolaşım etkili oldu. O yüzden, bu yıl ülkede yağış oldu, ancak kış geç geldi diyebiliriz. Bu durum, klimatolojik takvim beklentilerinin geç gerçekleşmesiyle alakalıdır. Son bir haftada ise tamamen mevsime uygun bir zaman yaşadık. Geçen yılki gibi, bu zamanlarda olması gerektiği şekilde, daha kuzeyli dolaşımın etkisiyle soğuk bir hava kütlesi, Türkiye ve Balkanlar dahil olmak üzere doğu Avrupa, Orta ve Doğu Akdeniz'de etkili oldu. Bu soğuk hava akımı, Doğu Akdeniz'e kadar etkili olduğu için de yüzey sıcaklıkları çok düştü ve bu kez yağış alan yerlerde, kar yağışları şeklinde gerçekleşti. Örneğin Çanakkale ve İstanbul deniz kıyısında olmasına rağmen yüzey sıcaklıklarının sıfırın altına düşmesi nedeniyle bu bölgelerde de etkili kar yağışı yaşandı. Bu durum bize normal kış şartlarına döndüğümüzü gösterdi. Yani hem sıcaklıklar düştü, hem de bu mevsimde olması gereken yağışları aldık.''

Prof. Dr. Türkeş, iklimbilimcilerin, klimatolojik takvimde aralık, ocak, şubat aylarının kış mevsimi, mart nisan mayıs aylarının ilk bahar mevsimi olarak kabul ettiğini belirterek, şu bilgileri verdi:

''Ancak kimi zamanlarda bu takvim tutmaz ve yaşadığımız bu mevsim dışı gelişmeler olabilir. Bu durumda, ya kışı daha önce yaşamaya başlarız, ya da bu yıl olduğu gibi neredeyse kışın ortasından şubat ayına geçerken yaşadığımız gibi oluşabilir. Hava olayları, yeryüzünün her yerinde beklenen zamanlarında da etkili olabilir, beklenen zamanların dışında olduğu zaman da hava durumuna hazırlıklı değilseniz bu durum sizin için afet bile olabilir. Bugünlerde yaşadığımız olayı, hava olaylarıyla açıklıyoruz, bunun küresel ısınmayla bir ilgisi yok.''

BİZE ULAŞIN