33 yıllık Madımak davasında AYM’den ihlal kararı: 12 yıllık bireysel başvuru sonuçlandı

Sivas'ta 2 Temmuz 1993'te Pir Sultan Abdal Kültür Derneği tarafından düzenlenen etkinlikler sırasında Madımak Oteli ateşe verildi. Yangında aralarında sanatçı ve aydınların da bulunduğu 33 kişi, 2 otel çalışanı ve 2 gösterici yaşamını yitirdi. Olayın ardından 124 kişi hakkında "laik anayasal düzeni değiştirip din devleti kurmaya kalkışma" suçlamasıyla dava açıldı. Güvenlik gerekçesiyle Ankara'ya alınan dava, Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde görülmeye başlandı.

YARGILAMA YILLARCA SÜRDÜ

Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, 26 Aralık 1994'te ilk kararını verdi. Mahkeme, 26 sanığı 20'şer yıl hapis cezasına çarptırırken, Aziz Nesin'in tahrik ettiği gerekçesiyle cezaları 15 yıla indirdi. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na muhalefetten 60 sanığa üçer yıl hapis cezası verildi, 37 sanık ise beraat etti. Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesi, olayların Cumhuriyet'e, laikliğe ve demokrasiye yönelik olduğu gerekçesiyle kararı bozdu. Bozma kararının ardından yeniden yapılan yargılamada 33 sanık idam cezasına mahkûm edildi. Diğer sanıklar hakkında da farklı sürelerde hapis cezaları verildi. Ancak bu karar da Yargıtay tarafından usul yönünden bozuldu. Mahkeme, üçüncü kararını 16 Haziran 2000'de açıkladı. Bu kararda da 33 sanık hakkında idam cezasına hükmedildi. Daha sonra Yargıtay, bazı sanıklar yönünden Pişmanlık Yasası'nın uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmediği gerekçesiyle hükmü bozdu. Ankara 1 No'lu Devlet Güvenlik Mahkemesi, 4 Nisan 2002'de sanıkların Pişmanlık Yasası'ndan yararlanamayacağına karar verdi. Türkiye'de idam cezasının kaldırılmasının ardından idam hükümleri müebbet hapis cezasına çevrildi.

ZAMAN AŞIMI KARARLARI TARTIŞMA YARATTI

Firari sanıklar yönünden devam eden davalarda Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, 8 Mart 2012'de beş sanık hakkında zaman aşımı nedeniyle davanın düşmesine karar verdi. Cafer Erçakmak ve Yılmaz Bağ hakkındaki dava ise ölmeleri nedeniyle ortadan kaldırıldı. Müdahil avukatlarının itirazı üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 2014 yılında zaman aşımı kararını onadı. Ana davada haklarında hapis cezası verilen ancak Yargıtay'ın bozma kararının ardından firari oldukları belirlenen Murat Sonkur, Eren Ceylan ve Murat Karataş'ın yargılandığı dosyada da Ankara 1. Ağır Ceza Mahkemesi, 14 Eylül 2023'te zaman aşımı nedeniyle davanın düşürülmesine karar verdi.

BİREYSEL BAŞVURU GENEL KURULA TAŞINDI

Madımak Oteli'nde yaşamını yitirenlerin yakınları, zaman aşımı kararlarının ardından 2014 yılında Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu. Başvuru, Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü tarafından 29 Haziran 2021'de ele alındı ancak inceleme ertelendi. Dosya 14 Aralık 2023'te yeniden gündeme geldi ve bir kez daha ertelendi. Daha sonra başvurunun Genel Kurul tarafından görüşülmesine karar verildi. 15 Şubat 2024'te yapılması planlanan görüşmede ise ek rapor alınmasına hükmedildi.

AYM'DEN İHLAL KARARI

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, bugünkü toplantısında bireysel başvuruyu esastan karara bağladı. Yüksek Mahkeme, oy birliğiyle yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine hükmetti. Kararda, başvuruculara manevi tazminat ödenmesine de karar verildi. Anayasa Mahkemesi'nin gerekçeli kararının ilerleyen günlerde yayımlanması bekleniyor.