Yargıtay’dan doğum izninden dönen anneler için emsal karar! Uzmanlığı dışında iş verilen kadına tazminat yolu

Özel bir bankada kıdemli analist olarak çalışan kadın, ikiz gebeliğinin ardından kullandığı doğum izninden döndüğünde görev değişikliğiyle karşılaştı. Bankacılık sektöründeki araştırma ve analiz görevini başka bir çalışana devreden banka yönetimi, kadına sigorta sektörünü takip etme görevini verdi. Hak ettiği primleri alamadığını ve çalışma arkadaşlarına göre daha düşük zam aldığını öne süren kadın, iş sözleşmesini feshederek yargıya başvurdu. Yargıtay, doğum öncesindeki görevin neden değiştirildiğinin işverence somut biçimde açıklanamadığına dikkat çekerek ayrımcılık tazminatı talebinin reddedilmesini hatalı buldu.

DOĞUM İZNİNDEN DÖNDÜ, GÖREVİ DEĞİŞTİRİLDİ

Özel bankada yatırım, araştırma ve hisse senedi araştırma alanlarında kıdemli analist olarak çalışan kadın, ikizlere hamile kaldıktan sonra yöneticilerinin kendisine yönelik psikolojik baskı uyguladığını ileri sürdü. Davacı, doğum iznine ayrıldığı dönemde yerine başka bir çalışanın alındığını, işe döndüğünde ise bankacılık sektöründeki sorumluluklarının elinden alınarak sigorta sektörünü takip etme görevinin kendisine verildiğini belirtti. Kariyerinin ve uzmanlık alanının göz ardı edildiğini savunan kadın, düşük performans puanlarına da itiraz etti. Yönetici ve genel müdürle yaptığı görüşmede hak ettiği primin ödenmesini, ücret artışının düzeltilmesini ve doğum izni öncesindeki görevine iade edilmeyi talep ettiğini ancak sonuç alamadığını bildirdi.

TAZMİNAT VE ALACAKLARINI TALEP ETTİ

Yaşadığı süreçte psikolojik tacize maruz kaldığını öne süren kadın, yöneticilerin tutum ve davranışlarının zamanla sistematik bir bezdirmeye dönüştüğünü iddia etti. Hamileliği nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı muamele gördüğünü savunan davacı; kıdem tazminatı, manevi tazminat, fazla çalışma ve yıllık izin ücretleri, prim alacakları, tedavi masraflarından kaynaklanan maddi zarar ile ayrımcılık tazminatının ödenmesini istedi. Banka avukatı ise çalışanın doğum izni sonrasında yeniden işe başladığını, sigortacılık sektöründe görevlendirilmesinin iş sözleşmesinde esaslı bir değişiklik oluşturmadığını savundu. Kıdemli analistlerin görev tanımlarında takip edecekleri sektörlerin yer aldığını belirten banka tarafı, davanın reddini talep etti.

İŞ MAHKEMESİ AYRIMCILIK İDDİASINI KABUL ETMEDİ

İş Mahkemesi, kadının kıdem tazminatına hükmederken ayrımcılık ve manevi tazminat taleplerini reddetti. Kararda, ikiz gebeliğinin normal gebeliğe göre daha stresli olabileceği ve işverenin iddia edilen eylemleriyle erken doğum arasında illiyet bağının kurulamadığı değerlendirildi. Ayrıca planlı ve sistematik bir bezdirme davranışının yeterli biçimde ispatlanamadığı belirtildi. Tarafların karara karşı yaptığı istinaf başvuruları Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi. Dosyanın temyiz edilmesi üzerine uyuşmazlık Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.

İSPAT YÜKÜ İŞVERENE GEÇTİ

Dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kadın çalışanın doğum izni öncesindeki işi yerine uzmanlık alanı dışındaki bir görevin kendisine verildiğinin dosyadaki deliller ve tanık anlatımlarıyla ortaya konulduğunu belirtti. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 5'inci maddesinin son fıkrasına dikkat çekilen kararda, çalışanın ayrımcılık ihlali ihtimalini güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koymasının ardından ispat yükünün işverene geçtiği vurgulandı. Yargıtay, işverenin çalışanın doğum öncesindeki konumunun ve görevinin neden değiştirildiğini, farklı muamele yapılmasını gerektiren nedenleri somut olgularla açıklayamadığını kaydetti. Bu nedenle ayrımcılık tazminatı talebinin kabul edilmesi gerekirken reddedilmesini hatalı bulan yüksek mahkeme, kararı bozdu. Karar, doğum izninden dönen kadın çalışanların görev değişikliklerinde işverenin somut ve açıklanabilir gerekçeler ortaya koymasının önemini bir kez daha gündeme getirdi.